• ilisa-Khorasan@gmail.com

  • شماره تماس :05138805874

خبرنامه انجمن کتابداری و اطلاع رسانی خراسان، شماره 8، اردیبهشت 84

خبرنامه انجمن کتابداری و اطلاع رسانی خراسان، شماره 8، اسفند 84
وارسي اطلاعات در سازمان و نقش اطلاع‌ رسانان
علیرضا سعادت
مقدمـه
ما كتابداران به عنوان يكي از پيشگامان مطالعه علم اطلاعات بااين پديده بسيار مانوس بوده و به اهميت آن به عنوان عنصر تشكيل دهنده دانش بشري اشراف كامل داريم. كتابخانه‌ها همواره به عنوان يكمركز اطلاع‌رساني به گردآوري، ذخيره، سازماندهي و اشاعه اطلاعات پرداخته‌اند.
اما با يك نگاه فرا رشته‌اي در خواهيم يافت كه اطلاعات نه تنها به عنوان يك عنصر علمي بلكه به عنوان يك عنصر مديريتي در سازمان‌هاي اقتصادي، توليدي، دولتي و ... نيز قلمداد مي شود كه اين بعد جديدي از نگريستن به اطلاعات را براي ما ظاهر مي‌سازد.
اطلاعات در سازمان
براي درك بهتر اهميت اطلاعات در سازمان بهتر است ابتدا اطلاعات را تعريف نماييم. اگر به تعاريفي كه براي اطلاعات ارائه گرديده است توجه كنيم به اهميت آن در مديريت سازمان پيخواهيم برد:
- اطلاعات داده‌هاي معني دار هستند
- زماني داده‌ها به اطلاعات تبديل مي‌شوند كه به آنها معنا بخشيده شود
- اطلاعات چيزي است كه ما براي تصميم‌گيري استفاده مي‌كنيم و ...
داده + معني = اطلاعات
اطلاعات + تصميم = عمل
در نهايت اطلاعات چيزي است براي اعمال تغييرات.
منابعي را كه يك مدير بايد در سازمان آنها را اداره نمايد عبارتند از:
1- كاركنان
2- مواد اوليه
3- ماشين‌ها (شامل تسهيلات و انرژي)
4- پول
5- اطلاعات(شامل داده‌ها)
مديريت منابع فيزيكي كاملا روشن است اما مديريت اطلاعات را به گونه‌هاي مختلفي تشريح مي‌كنند كه به طور خلاصه مي‌توان گفت مديريت اطلاعات (Information Management) عبارت استاز «كليه فعاليت‌هايي كه براي تهيه
اطلاعات و استفاده از آن درمؤثرترين راه و كنار گذاشتن آن در زمان مناسب». مديريت اطلاعات داراي دو رويكرد مي‌باشد: رويكرد تكنولوژيكي (IT) و رويكرد علمي(IS) كه آن را به عنوان يك رويكرد انساني به حساب آورد. ارل و فيني با نگراني از اين كه اين دو مفهوم با هم اشتباه شوند IT را بعدعملي و اجرايي اطلاعات دانسته كه به گونه‌اي در خدمت استراتژي‌هايي مي‌باشد كه از طريق IS بنا نهاده شده‌اند. يكي از وظايف (IS) در سازمان طراحي سيستم اطلاعات مديريت (MIS) است، كه خود متشكلاز چندين فرايند مبتني بر نيازهاي اطلاعاتي سازمان مي‌باشد. يكي از اين فرايندها وارسي اطلاعات (Information Audit) است.
 
گزارش مختصري مربوط به تجليل از اعضاي محترم هيأت مديره دوره اولانجمن كتابداري و اطلاع‌رساني شاخه خراسان
فاطمه هراتیان

به دنبال برگزاري چهارمين مجمع عمومي انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني شاخه خراسان و انتخابات دوره دوم اعضاء هيأت مديره جديد در چهارمين نشست خود از هيأت مديره دوره اول دعوت به عمل آوردند تا ضمن تجديد ديدار و ابراز قدرداني تنديس يادبودي (مزين به آرم انجمن كتابداري و اطلاع رساني) را كه براي همين منظور تدارك ديده شده بود تقديم اين عزيزان گردد. جناب آقاي يغمائي رئيس هيأت مديره دوره اول و نائب رئيس دوره دوم در اين نشست ضمن ابراز قدرداني فراوان تنديس‌هاي تهيه شده را اهداء نمودند.

ايشان همچنين فرمودند اگر چه زحمات و فعاليت‌هاي دوستان ارزشمندتر از آن بود كه فقط با قدرداني شفاهي و يا اهداء يك تنديس يادبود بتوان جبران نمود ولي با در نظر گرفتن احساس مسؤوليت و رسالت حرفه‌اي، همچنين عدم بضاعت انجمن حداقل كاري كه مي‌توان انجام داد، تنديس يادبود مشابهي از طرف اعضاء هيأت مديره دوره اول به آقاي يغمائي نيز اهداء گرديد.

گزارش اجمالي از برگزاري چهارمين مجمع عمومي انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني شاخه خراسان
فاطمه هراتیان
چهارمين مجمع عمومي انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني شاخه خراسان از ساعت 12-8 روز چهارشنبه 18/8/84با حضور حدود 250 نفر از كتابداران سراسر استان خراسان بزرگ، دانشجويان و استادان گروه كتابداري برگزار گرديد.
رؤس برنامه‌هاي اجرا شده در اين همايش به شرح ذيل مي‌باشد:
الف) خيرمقدم و ارائه گزارش كلي فعاليت‌هاي انجمن توسط جناب آقاي يغمائي به حضار و مدعوين كه از انجمن ايران در جلسه حضور داشتند (آقاي دكتر خسروي رياست محترم انجمن ايران، آقاي حافظيان و سركار خانم اميني)، همچنين گزارش اجمالي اعضاء هيأت مديره از فعاليت‌هاي كميته‌هاي مربوطه
ب) ارائهمقاله توسط آقاي دكتر هادي شريف‌مقدم عضو هيأت مديره و مسؤول كميته‌هاي تخصصي با عنوان “شناسنامه كتابداران خراسان“، كه مقاله فوق برگرفته شده از يكي از پروژه‌هاي تحقيقاتي انجام شده توسط كميته‌هايتخصصي مي‌باشد.
ج) ارائه مقاله‌اي توسط خانم فاطمه هراتيان عضو هيأت مديره و مسؤول كميته تشكيلات با عنوان “شناسنامه خراسان“ كه مقاله فوق نيز برگرفته شده از يكي ديگر از پروژه‌هاي كميته‌هاي تخصصي
د) برگزاري انتخابات اعضاء هيأت مديره دوره دوم توسط آقاي دكترخسروي رياست محترم انجمن ايران و همراهان كه نتيجه انتخابات برگزار شده به شرح زير بود:
1- آقاي دكتر هادي شريف مقدم مديرگروه كتابداري دانشگاه پيام نور مشهد
134 رأي عضو اصلي
2- آقاي جواد يغمائي عضو گروه كتابداري دانشگاه فردوسي
153 رأي عضو اصلي
3- آقاي محمد نعيم‌آبادي ارشناس ارشد كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي
139 رأي عضو اصلي
4- آقاي محسن نوكاريزي عضو هيأت علمي دانشگاه بيرجند و دانشجوي دكتراي دانشگاه فردوسي
100 رأي عضو اصلي
5- خانم فاطمه هراتيان دوغائي كارشناس كتابخانه مركزي
97 رأي عضو اصلي
6- آقاي محمد جواد رضائي كارشناس ارشد شاغل در اداره آموزش و پرورش
94 رأي عضو علي‌البدل
7- آقاي محمد باقر باغباني كارشناس كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي
92 رأي عضو علي‌البدل
8- آقاي منصور ميرزايي كارشناس مركز اطلاع‌رساني و كتابخانه مركزي دانشگاه فردوسي
86 رأي بازرس
9- آقاي محمدعلي خاكساري كارشناس مركز اطلاع‌رساني و كتابخانه مركزي دانشگاه فردوسي
76 رأي بازرس
هـ- پس ازپايان همايش اعضاء انجمن در خدمت ميهمانان محترمي كه از دفتر انجمن تهران تشريف آورده‌بودند نهار را در ميهمانسراي حضرت رضا (ع) صرفو سپس از كتابخانه حضرت آيت‌الله خوئي بازديد به عمل آوردند.
دراين جلسه همچنين از خدمات اعضاء هيأت مديره دوره قبل توسط رياست محترم انجمن قدرداني به عمل آمد.
گزارشي از چهارمين نمايشگاه تخصصي كتاب‌هاي لاتين و فارسي
معصومه صالحفر
از آنجائيكه يكي از فعاليت‌هاي مؤثر هر كتابخانه فراهم كردن بستر لازم براي اطلاع‌رساني در مورد دانش بشري و سير تحول وسعت آن است، در اين نمايشگاه‌ها فرصتي براي مرور در گنجينه‌هاي فكري صاحبنظران و انديشمندان در اختيار همگان قرار مي‌گيرد. برگزاري اين قبيل نمايشگاه‌ها انگيزه فكري و انگيزه‌اي براي فعاليت بيشتر را به وجود مي‌آورد. همچنين موجب مي‌شود چرخه توليد اطلاعات پويا باقي بماند. اين فرصت همان‌قدر كه براي اعضاء هيأت علمي و پژوهشگران مفيد است، براي دانشجويان و ساير علم‌اندوزان ضروري به نظر مي رسد.
با توجه به اينكه بيشتر نمايشگاه‌هاي كتاب‌هاي لاتين در تهران برگزار مي‌شود، براي علاقمندان در شهر‌هاي ديگر امكان بازديد از نمايشگاه‌ها و بررسي كتاب‌ها از نزديك وجود ندارد با توجه به اين نياز، تاكنون در دانشگاه فردوسي مشهد سه نمايشگاه كتاب‌هاي لاتين در سال‌هاي 1369، 1376 و 1382 برگزار شده است. در سال 83 مركز اطلاع رساني و كتابخانه مركزي با همكاري انجمن فرهنگي ناشران خارجي اقدام به برگزاري چهارمين نمايگشاه نموده است.
در اين نمايشگاه كه از تاريخ 26/10/83 لغايت 30/10/83 در محل سالن ورزشي كوثر از ساعت 9 الي 17 برگزار شد، حدود 14 كارگزار داخلي و خارجي، بيش از 12000 عنوان كتاب از ناشران معتبر دنيا را به نمايش گذاشته و براي فروش عرضه مي‌كنند.
پوشش موضوعي كتاب‌هاي عرضه شده در نمايشگاه در زمينه‌هاي علوم‌انساني، هنر، كشاورزي، علوم پايه، مهندسي و پزشكي مي‌باشد. همچنين از نظر پوشش زماني كتب ارائه شده در نمايشگاه مربوط به سال‌هاي 2002تا 2005 مي‌باشد. نرخ فروش كتاب‌ها به طور متوسط هر دلار 550 تا 600 تومان در نظر گرفته شده است. براي سهولت خريد كتاب‌هاي انتخاب شده توسط بازديدكنندگان، يك غرفه مخصوص بانك تجارت در محل نمايشگاه قرار دارد.
كارگزاران شركت‌كننده در اين نمايشگاه، كتابهاي منتشرشده توسط ناشراني مانند موارد زير را عرضه مي‌كنند:
 
Elsevier,Academic Press, Churchill, W.B. Saunders, North-Holland, Pergamon, Mosby, G.W.Medical Publishing, Architectural Press, Routledge, Taylor and Francis, Oxford, Kluwer, Saur, Springer, CRC, Artech House, Thomas Telford, IEE, IEEE
قرآن و مطبوعات
طاهره مهاجرزاده
سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي هرساله نمايشگاهي به مناسبت ماه مبارك رمضان با نام “درپرتو قرآن“ برگزار مي‌نمايد و در آن به معرفي منابع موجود در سازمان در رابطه با قرآن و رمضان پرداخته مي‌شود.
امسال نيز همانند سال‌هاي گذشته اين نمايشگاه در تاريخ 18-25 رمضان 1425 برابر با 12 الي 19 آبان 1383 در تالار قدس سازمان برگزار گرديد و علاوه بر قرآن‌هاي نفيس، كتب، اسناد و مواد سمعي و بصري، مطبوعات نيز در معرفي ديد علاقمندان قرار گرفت.
گروه مطبوعات سازمان با توجه به غناي آرشيو خود، توانست با 52 عنوان نشريه در اين نمايشگاه شركت نمايد كه اين منابع عبارت بودند از:
- مجلات قرآني به زبان فارسي 28 عنوان (4 عنوان مربوط به كودكان و نوجوانان، 5 عنوان نشريات وابسته به جامعه قاريان و مهد قرآن، 10 عنوان نشريه پژوهشي، 1 عنوان تخصصي ترجمه قرآن، 3 عنوان نشريه دانشگاهي، 2 عنوان نشريه دانشجويي، 1 عنوان وابسته به آموزش و پرورش، 2 عنوان وابسته به نيروهايمسلح)
- مجلات قرآني به زبان عربي 5 عنوان
- ويژه‌نامه‌هاي قرآني (مجلات) 4 عنوان (3 عنوان فارسي، 1 عنوان اردو)
- مجلات قرآني لاتين 8 عنوان (6 عنوان انگليسي، 1 آلماني، 1 اسپانيولي)
- مجلات قرآني دو زبانه 2 عنوان (عربي- انگليسي، فارسي- عربي)
- مجلاتقرآني سه زبانه 1 عنوان (عربي- فارسي- انگليسي)
- روزنامه‌ها و هفته‌نامه‌هاي قرآني 2 عنوان
- ويژه‌نامه‌هاي قرآني (روزنامه) 1 عنوان
- تقويم 1 عنوان (تقويم نهج‌البلاغه به دو زبان انگليسي- اردو چاپ هندوستان كه در هر صفحه آن گزيده‌اي از موضوعات و مطالب نهج‌البلاغه ارائه شده است).
علاوه بر منابع فوق دو منبع ديگر، كه حاصل تلاش و همكاري پرسنل زحمتكش گروه مطبوعات مي‌باشد، نيز ارائه شده بود كه عبارتند از:
- فهرست مقالات قرآني: اين فهرست شامل 1169 مقاله در 19 موضوع و 2 نمايه نام اشخاص و عناوين نشريات مي‌باشد. محدوده زماني اين مقالات سال‌هاي 1379 الي 1382 مي‌باشد.
- تقويم رمضان همگام با مطبوعات: با كمك گرفتن از انواع تقويم‌ها و مطبوعات موجود، سعي شده تاريخ دقيق ماه رمضان از سال 1267 هجري قمري (سال انتشار روزنامه وقايع اتفاقيه، اولين روزنامه رسمي ايران) تاكنون، مشخص شده و براساس سال‌هاي هجري قمري، هجري شمسي و ميلادي ارائهگردد و نياز مراجعان و محققان در اين زمينه را پاسخگو باشد.
معرفي كتابخانة مركزي دانشكده پزشكي دانشگاه علوم ‌پزشكي مشهد
زهراجنگی
در اهميت تشكيل و استمرار يك كتابخانه دانشگاهي گفته‌ها و خواندني‌ها بسيار است. همه كتابداران كتابخانه‌هاي دانشگاهي مي‌دانندكه برپايي يك كتابخانه در محيط دانشگاه تنها بخش كوچكي از داستان است! ولي حفظ، پويايي و استمرار آن حكايتي است كه تلاشي جدي و پرمايه را مي‌طلبد.
يك كتابخانه دانشگاهي معمولا از يك كتابخانه مركزي و تعدادي كتابخانه دانشكده‌اي و واحدهاي تابعه دانشگاه تشكيل مي‌شود كه مجموعه هر يك نيز به نسبت تعداد دانشجويان و نيز رشته‌هاي تحصيلي، متفاوت است.
در تقسيم‌بندي انواع كتابخانه‌هاي دانشگاهي بر حسب رشته و حوزه موضوعي، مي‌توان از كتابخانه‌هاي علوم پزشكي نامبرد كه در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي شكل مي‌گيرد. مراجعان اين‌گونه كتابخانه‌ها هم اساتيد، دانشجويان و به طور كلي محققين حوزه علوم پزشكي و رشته‌هاي وابسته مي‌باشند.
در اين نوشتار، كتابخانه مركزيدانشگاه علوم‌پزشكي مشهد به عنوان يكي از كتابخانه‌هاي دانشگاهي كشور معرفي مي‌شود.
اين كتابخانه در سال 1328 هجري شمسي با عنوان “كتابخانه دانشكده پزشكي“ تاسيس شد. از سال 1379 به علت نياز به انجام خدمات متمركز براي ساير واحدهاي تابعه (بيمارستان‌ها – دانشكده‌ها)، گسترش انواع سرويس‌هاي كتابخانه‌اي و ايجاد مركزي فعالي برايارتباط با ساير دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي كشور فعاليت‌هاي اين كتابخانه با عنوان “كتابخانه مركزي دانشگاه علوم پزشكي مشهد“ بسطيافت.
بخش‌هاي مختلف اين كتابخانه شامل: 1- امانت و گردش مواد 2- خدمات فني و آماده‌سازي 3- نشريات ادواري (جاري و آرشيو) 4- پايان‌نامه 5- مرجع و اطلاع‌رساني رايانه‌اي 6- سفارشات 7- مركز كامپيوتر (كارگاه‌هاي آموزشي) 8- منابع ديداري – شنيداري 9- تكثير، مي‌باشد. كه هم اكنون 14 نفر در اين بخش‌ها در دو نوبت كاري از 7:30 – 13:30 و از 13:30 – 20 مشغول به ارائه خدمات هستند.
خدمات و فعاليت‌هاي مختلفي نيز به اعتبار مركزي بودن كتابخانه توسط كتابداران آنعرضه مي‌شود:
1- خدمات فهرستنويسي متمركز: از آغاز سال 1379 بخشفهرست‌نويسي اين كتابخانه با پذيرش انجام خدمات فني و فهرست‌نويسيكتاب‌هاي لاتين كتابخانه‌هاي تابعه دانشگاه علوم پزشكي مشهد عهده‌دار اين مهم شده است. اين بخش با در اختيار داشتن 4 نفر كتابدار باتجربه و متخصص و نرم‌افزار جامع و امكانات جستجو در وب هر ماه به طور ميانگين 450 جلد كتاب را فهرست نموده و به كتابخانه‌هاي مربوطهتحويل مي‌نمايد. گفتني است كه نظام رده‌بندي كتاب‌ها چه فارسي و لاتين رده‌بندي كتابخانه ملي پزشكي امريكا National library medicine (NLM) مي‌باشد و سرعنوان موضوعي تخصصي مورد استفاده، اصطلاحنامه پزشكي (Mesh) مي‌باشد.
2- خدمات آموزشي: امروزه از ويژگي‌هاي اساسي هر كتابخانه دانشگاهي بر پايي كارگاه‌هاي آموزشي با هدف ارتقاء سواد اطلاعاتي مراجعان خود است. كتابخانه مركزي دانشگاه علوم پزشكيمشهد هم حدود 3 سالي است كه در اين راه قدم برداشته است. هم اكنونبا در اختيار داشتن يك مركز كامپيوتر به عنوان محل تشكيل كارگاه‌هاي كتابخانه، در طول سال، برنامه‌هاي آموزشي متعددي را هم براي اساتيد و دانشجويان و هم كتابداران دانشگاه عرضه مي‌كند. گفتني است گروهي متشكل از كتابدار متخصص، پزشك و متخصص كامپيوتر عهده‌دار آموزشاين كارگاه‌ها مي‌باشند.
3- خدمات اطلاع‌رساني رايانه‌اي: با توجه به امكانات مناسب اينترنتي و آبونمان تعدادي از پايگاه‌هاي اطلاعاتي معتبر و تخصصي علوم، خصوصا علوم پزشكي و نيز مجلات الكترونيك،خدمات جستجو، بازيابي و چاپ و يا ذخيره اطلاعات براي كليه اعضاي هيأت علمي و دانشجويان با تعيين نوبت ارائه مي‌شود.
4- سفارشات وتوزيع نشريات متمركز: اين كتابخانه عهده‌دار انجام كليه خدمات سفارش، دريافت، توزيع و پيگري مجلات لاتين كتابخانه‌هاي تابعه دانشگاه است.
5- خدمات مرجع و مشاوره: امروزه محققان حوزه علوم پزشكي نيازدارند كه اطلاعات را به سرعت دريافت كنند. به طوري‌كه اين اطلاعاتمتناسب با نيازهاي واقعي و بلادرنگ جامعه پزشكي مي‌باشد. لذا كتابداران متخصص اين كتابخانه نيز همواره سعي داشته و دارند تا خود را مجهز به ارائه چنين خدمات بلادرنگي در حوزه اطلاع‌رساني پزشكي نمايند.
6- خدمات جوابگويي به دانشجويان در خصوص نحوه نگارش فهرست منابع پايان‌نامه و مقاله‌هاي پژوهشي و همكاري نزديك با واحد آموزش دانشكده در اين خصوص
7- ارائه طرحهاي پژوهشي مصوب مانند “ايجاد پايگاه اطلاعاتي نشريات لاتين كتابخانه‌هاي دانشگاه“
و طرح در حال بررسي “نمايه‌سازي و تهيه پايگاه اطلاعاتي پايان‌نامه‌هاي دانشگاه“
پايگاه اطلاعاتي نشريات لاتين دانشگاه تا به حال مشتمل بر 2740 عنوان مجله لاتين موجود در كتابخانه‌هاي دانشگاه است كه پوشش زمانيآن از 1945 ميلادي تاكنون است. كليه مشخصات مجله به همراه جلد، شماره و محل نگهداري آنها در اين پايگاه اطلاعاتي قابل دستيابي است.
8- تهيه و روزآمد سازي بانك‌هاي اطلاعاتي كتاب لاتين، فارسي، مجله لاتين و پايان‌نامه‌هاي دانشگاه در محيط نرم‌افزاري موجود با هدفدر دسترس قراردادن اطلاعات آنها مي‌باشد. كه از طريق فهرست‌پيوسته(Online (catalog كتابخانه مركزي در وب سايت كتابخانه مركزي و نيزاز طريق وب سايت كتابخانه الكترونيك سلامت كه زير نظر معاونت پژوهشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تهيه شده و در دسترس كاربرانقرار دارد. آدرس اين وب سايت www.hel.hbi.ir مي‌باشد.
9- تهيه وتوليد بروشورهاي آموزشي در خصوص انواع روش‌هاي جستجو در بانك‌هاي اطلاعاتي و مجلات الكترونيك پزشكي و معرفي وب سايت‌ها و موتورهاي جستجو و نرم‌افزار كتابخانه و بسياري موضوع‌هاي ديگر.
و سخن آخر اينكه
هدف و رسالت ما كتابداران در محيط كنوني و پرشتاب امروز، امكان پذير ساختن “دسترسي“ به اطلاعات در مقابل “نگهداري“ آن است. و بالاتر از همه اينكه “كتابدار بايد كار خود را خوب انجام دهد.“
محل كتابخانه مركزي دانشگاه علوم پزشكي مشهد هم اكنون در دانشكده پزشكي مشهد واقع است.
كتاب الكترونيكي
حسنعلی صالحی نیا
چكيـده
در طول تاريخ، انتشار كتاب همواره با فراز و نشيب‌هاي گوناگوني همراه بوده و تحولات فناورانه بسياري در زمينه توليد كتاب به وقوع پيوسته است. ظهور و توسعه شبكه جهاني اينترنت و دسترسي آسان، سريع و با صرف اندك زماني وقت و هزينه به انبوه اطلاعات و بانك‌هاي اطلاعاتي، گروهي از ناشران و طراحان صفحات وب را بر آن داشت تا برخي از كتاب‌هاي ناياب، پرطرفدار، مرجع و ... را در قالب ديجيتال در دسترس عموم قرار دهند و برخي ديگر در حال برنامه‌ريزي براي استفاده از اين بستر پويا هستند.
مقدمـه
با نگاهي به تاريخ دانش مكتوب به اين نتيجه مي‌رسيم كه بشر براي ثبت و ضبط و ذخيره اطلاعات از وسايل گوناگوني استفاده كرده كه هر يك از اين وسايل با توجه به حجم توليد اطلاعات در هر جامعه و نياز به ذخيره و بازيابي آن پديد آمده است.
با وجود اينكه بسياري ازصاحبنظران معتقدند كتاب‌هاي چاپي همواره جايگاه خود را در بين ناشران كتابخانه‌ها و خوانندگان حفظ مي‌كند و ناشران همچنان فعاليت‌هاي خود را به نشر كتاب‌هاي چاپي معطوف خواهند كرد، شواهدي نيز مبتنيبر تمايل روزافزون ناشران براي عرضه كتاب‌هاي الكترونيكي ديده مي‌شود. هزينه نسبتا كمتر انتشار كتاب‌هاي الكترونيكي نسبت به شكل چاپي، انعطاف‌پذيري و سرعت بيشتر براي روزآمدسازي و انتشار ويرايش‌هايجديد، سهولت فروش، توزيع و خريد كتاب‌هاي الكترونيكي از طريق اينترنت و افزايش روزافزون تعداد استفاده‌كنندگان از اينترنت و خوانندگاني كه تمايل دارند از طريق كامپيوتر كتاب و مطلب مورد نظر خود را پيدا و آن را مطالعه كنند از مهمترين عوامل انتخاب سياست نشر الكترونيكي از سوي برخي ناشران به شمار مي‌آيند.
در واقع اولين كتاب‌هاي الكترونيكي در اواخر دهه 1980 ظاهر شدند كه با اقبال عمومي رو به رو نشد، اما امروز، با افزايش حجم اطلاعات، وجود نسخه‌هاي متفاوتاز يك كتاب، نياز به تبادل اطلاعات و از همه اينها مهمتر وجود بستري مناسب جهت استفاده از اين امكانات و اطلاعات يعني رايانه و شبكهجهاني وب باعث شده تا نشر الكترونيكي جايگاه خاصي در دنياي رسانه‌هاي نو پيدا كرده و مدارك الكترونيكي با چنان سرعتي افزايش مي يابدكه مي‌توان آن را انقلاب الكترونيكي ناميد.
در چنين شرايطي كه موج توفنده الكترونيك بر آن است تا كتاب را به كام خود بكشد، اين سؤال در اذهان تداعي مي شود كه در آينده كتاب چاپي به چه سرنوشتي گرفتارخواهد شد؟ آيا كتاب باقي خواهد ماند؟ كتاب الكترونيكي چيست؟ آياشايسته توجه است؟ اين مهمترين سوالي است كه كارشناسان ارتباطي و نشر بايد به آن پاسخ دهند.
كتاب الكترونيكي چيست؟
كتاب الكترونيكي يا E-BOOK را مي‌توان اين گونه تعريف كرد: ذخيره اطلاعات كتاب در قالب ديجيتال به صورتي كه بتوان آن را روي صفحه رايانه مشاهده كرد. كتاب‌هاي ديجيتال را مي‌توان در قالب‌هايي چون لوح فشرده (CD)، لوح فشرده ديجيتالي (DVD)، بر روي شبكه وب و ... منتشر كرد. براي مثال بسياري از منابع مرجع نظيردايره المعارف بريتانيكا، دايرالمعارف آمريكانا، فرهنگ و بستر، فرهنگ آكسفورد و از اين قبيل علاوه بر قالب چاپي بر روي ديسك فشرده و نيز شبكه جهاني وب قابل دستيابي هستند. علاوه بر نسخه‌هاي ديجيتال كتاب‌هاي چاپي، برخي كتاب‌هاي الكترونيكي شكل چاپي ندارند و فقط در دنياي ديجيتال منتشر مي‌شوند، به اين معني كه همه فرآيندهاي نشر كتاب از زمان تاليف تا نمايش در وب بهصورت الكترونيكي انجام مي‌گيرد.

فرمت‌هاي كتاب‌هاي الكترونيكي
برخي از كتاب‌هاي الكترونيكي به طور خودكار اجرا مي‌شوند، يعني به صورت فايل اجرايي (Executive) هستند. براي اجراي اين گونه كتاب كافي است فايل EXE آن را اجرا نماييد.
برخي كتاب‌هاي الكترونيكي به صورت فايل‌هاي Zip شده‌اند و براي اجراي آنها به نرم‌افزارهاي Unzip يا Winrar احتياج است.
قالب‌هايي چون HTML و Word Text نيز وجود دارد كه با توجه به نوع امكانات موجود در كتاب، فرمت مناسب آننيز متغيير خواهد بود.
كتاب‌هاي الكترونيكي از نظر امكانات موجود در آنها
1- كتاب‌هاي الكترونيكي به صورت فقط متن همانند كتاب‌هاي چاپي
2- كتاب‌هاي الكترونيكي همراه با تصاوير ثابت، جدول‌ها ونمودارها
3- كتاب‌هاي الكترونيكي داراي تصاوير متحرك، همراه با پخش فيلم، انيميشن، كليپ و ...
4- كتاب‌هاي الكترونيكي گويا همراه با امكانات صوتي.
5- كتاب‌هاي الكترونيكي چند رسانه‌اي به همراه امكان پرسش و پاسخ ميان كاربر و كتاب
مزايا و ويژگي‌هاي كتاب الكترونيكي
1- دسترسي همزمان به نسخه‌اي واحد
2- امكان جستجوي سريع و طبقه‌بندي شده اطلاعات و نيز مرور همزمان آنها به كمك پوند با مطالب قبلي يا بعدي (link).
3- استفاده از امكانات چند رسانه‌ايي
4- كاهش هزينه‌هاي توليد و چاپ كتاب
5- عدم نياز به فضاهاي فيزيكي براي انباركردن كتاب
6- سهولت در اصلاح و يا انتشار ويرايش جديد
7- سهولت انتقال كتاب‌هاي الكترونيكي
محدوديت‌هاي نشر كتاب الكترونيكي
نشر كتاب الكترونيكي با محدوديت‌ها و موانع حقوقي، اقتصادي. فرهنگي و فناورانه مواجه است كه مهمترين آنها عبارتند از:
1- عدم دسترسي همه خوانندگان به كامپيوتر و اينترنت به ويژه در كشورهاي در حال رشد سبب شده تا ناشران كتاب‌هاي الكترونيكي بخش عظيمي از خوانندگان بالقوه خود را از دست دهند.
2- حق مؤلف كتاب‌هاي الكترونيكي: استفاده غيرمجاز از كتاب‌هاي الكترونيكي، ذخيره، تكثير، تغيير و ارسال التكرونيكي متون و تصاوير در بسياري موارد به سادگي صورت مي‌گيرد، كه اين موضوع از مهم‌ترين چالش‌ها و موانع بر سر راه انتشار كتاب الكترونيكي به شمار مي‌رود.
3- مشكلات مربوط به خواندن كتاب‌هاي الكترونيكي: خواندن كتاب بر روي صفحه نمايش كامپيوتر به نسبت دشوارتر است، چشم انسان زودتر خسته مي‌شود، بالا و پايين بردن صفحه نمايش از روي ورق زدن كتاب مشكل‌تر است و گاهي اوقاتچشم مطالب را گم مي‌كند ضمن اينكه نسخه الكترونيكي را در هر وضعيتي نمي‌توان مطالعه كرد.
4- مشكلات استناد به كتاب‌هاي الكترونيكي: مهم‌ترين مشكلات ناشي از استناد به كتاب‌هاي الكترونيكي عبارت‌اند: ناپديد شدن و يا از ميان رفتن اطلاعات در اينترنت، تغيير نشاني دسترسي به منابع در اينترنت.
5- نبود فهرستگان كتاب‌هاي الكترونيكي: در محيط وب يك فهرست يا فهرستگان ملي و بين‌المللي مختص كتاب‌هاي الكترونيكي وجود ندارد و آنچه قابل دسترسي است بيشتر مربوط به يك ناشر يا سايتي خاص است.
به نظر مي‌رسد كه كتاب‌هاي الكترونيكي با وجود امتيازات فراواني كه دارند، نتوانند به طور كامل جايگزين كتاب‌هاي فعلي شوند.
لذت بردن از كتاب‌هاي الكترونيكي، مستلزم دسترسي به خطوط پر سرعت اينترنت، حفظ كپي رايت براي ناشر و مؤلف و البته عادت كردن به مطالعه كتاب بر روي صفحه مانيتور است.
نخستين بازار خريد الكترونيكي كتاب شرق كشور در مشهد راه‌اندازي شد
فياضي معاون فرهنگي شهداري مشهد در اين مراسم گفت: با رشد فناوري اطلاعات و ورود رايانه به عرصه زندگي يك نگاه كاربردي به فناوري اطلاعات مي‌تواند براي جامعه ضروري باشد. وي ادامه داد: بايد بتوانيم با برنامه‌ريزي صحيح و معين رايانه را در جهت رفاه حال مردم و كاهش سفرهاي درون شهري به كار ببريم.
فياضي اظهار داشت: راه‌اندازي اين سايت امكان اين را فراهم مي‌كند كه در خانه از انبوه كتاب‌هاي سايت مذكور ديدن كنيم و كتاب مورد نظر خود را سفارش دهيم.
وي گفت: اگر بتوانيم براي تمامكار‌ها يك چنين بازار الكترونيكي را راه‌اندازي كنيم بسياري از مشكلات شهري در جامعه مرتفع مي‌شود و با برقراري اين شبكه بسياري تعاملات اجتماعي را مي‌توانيم در كوتاهترين زمان برقرار كنيم.
معاونفرهنگي، اجتماعي شهرداري مشهد ادامه داد: اگر بتوانيم با اعلام استانداردهاي لازم براي عرصه كالائي كه در اينترنت معرفي مي‌كنيم، اعتماد مشتري را جلب كنيم در اين مسير مي‌توانيم به يك موقعيت مطلوبيدست پيدا كنيم و ساير فعاليت‌ها را نيز به همين شكل ادامه دهيم.
وي گفت: گسترش تجارت الكترونيك در عرصه‌هاي داخلي مي‌تواند مؤثر باشد كه شروعش را در عرصه بازار كتاب به فال نيك مي‌گيريم و گسترش چنين حركت‌هائي علاوه بر استفاده فرهنگي كمك به رفع بسياري از معضلات داخلي است.
سيدعلي حسيني، قائم مقام مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامي خراسان رضوي در اين جلسه گفت: ارزش كتاب برهمگان واضح است و ديناسلام بيش از هر دين ديگر به كتاب اهميت داد به صورتي كه خداوند معجزه ساير پيامبران را فناپذير قرارداده ولي معجزه پيامبر اسلام (ص) كه همان قرآن است جاويدان و فناناپذير قرار داده است.
حسيني اظهار داشت: انفجار اطلاعات، انفجار آلودگي نيز به همراه دارد پس بايد در اين راه مجهز، آگاه و مطلع باشيم تا متناسب با جريان فرهنگي روز جلو رويم.
حسين كياني، طراح و مسؤول فني سايت كتابخانه الكترونيكي گفت: اين سايت با هدف جستجوي راحت متقاضيان و خريداري آسان كتاب راه‌اندازي شده است.
وي گفت: مهمترين شكل در اين سايت پرداخت وجه كتاب توسط خريدار بود كه با كارت‌هاي اعتباري عضو بانك شتاب (شبكه بانكي كشور) و گروه كارت‌هاي اعتباري ايران و كارت‌هاي visa و Master مرتفع شده است.
وي هدف ديگر راه‌اندازي اين سايت را ارتباط آسان خريدار با ناشر را عنوان كرد. كياني آدرس سايت را www.iranketab.irمعرفي كرد و ادامه داد: از اين پس متقاضيان كتاب مي‌توانندبا ارتباط برقرار كردن با اين سايت كتاب‌هاي خود را دريافت دارند.
كتابخانه‌هاي ديجيتالي در عصر اطلا‌ع‌رساني الكترونيكي
از سال 1990 كتابخانه‌هاي ديجيتالي و نشر الكترونيكي از دلبستگي‌هاي پنهان تعداد انگشت شمار افراد به رقابت با كتابخانه‌ها و نشر سنتي برخاستند رايانه‌هاي شخصي اينترنت و وب جهاني عوامل فروگشا بودند اما همه زمينه‌هاي عملي كه براي اشاعه اطلاعات با كيفيت ارزش قائل بودند بهياري اين جريان شتافتند. كتابخانه‌هاي ديجيتالي به عنوان تجلي تحولات در رسانه‌هاي اطلاعاتي، متعلق به آينده‌اي نزديك هستند و بنابراين اغراق‌آميز نيست اگر بگوييم كه در حال حركت به سوي محيط ديجيتالي هستيم. كتابخانه‌ها و مراكز اسناد نيز با توجه به وجود كثرت منابع اطلاعاتي و اقلام در ارائه خدمات مناسب و گزيده به مخاطبان خود و نيز جلوگيري از اتلاف فضا و وقت استفاده‌كنندگان روبه بهره‌گيري از اين فناوري آورد و يا مي‌آورند. استفاده از فناوري نوين اطلاعاتسبب توسعه كمي و كيفي خدمات كتابخانه‌ها شده است.
كتابخانه‌هاي ديجيتالي و شناخت ويژگي‌ها
كتابخانه‌ها داراي اشكال و انواع گوناگون هستند. فناوري چند رسانه‌اي سبب پديد آمدن كتابخانه‌هاي تصويري، صوتي و حتي ويدئويي ديجيتال شده است. صوتي و حتي ويدئويي ديجيتالشده است حتي مي‌توان درباره كتابخانه‌هايي فكر كرد كه داراي مجموعه هايي به صورت پايگاه اطلاعاتي، متني، گوفر و يا وب جهان گستر باشند. همان‌گونه كه هزينه‌هاي ذخيره ديجيتالي به نسبت هزينه فضاي قفسه كتابخانه‌ها كاهش مي‌يابد و همزمان با اين كه خدمات الكترونيكي به صورتي مفيد‌تر، ممكن‌تر، دسترس‌پذيرتر و قابل استفاده‌تر درمي‌آيد، گاهي به سوي چالش بزرگ نظام كتابخانه ديجيتالي جهاني برداشته مي‌شود، در اين كتابخانه‌ها كاربران بايستي مجموعه‌اي بزرگ مواد را در منابع ارائه شده درك كرده و به گونه‌اي آنها را سازماندهي كنند كه امكان تصميم‌گيري سريع درباره مناسب بودن يا كلي بودن الگوهاي موجود را در بين مواد بدهد. كتابخانه ديجيتالي به عنوان نسخه الكترونيكي كتابخانه عمومي مطرح است در ذخيره الكترونيكي به جاي ذخيره‌سازي بر روي كاغذ سه تفاوت اصلي وجود دارد: ذخيره به شكل الكترونيكي، ارتباط مستقيم براي به دست آوردن ماده و نسخه برداري از نسخه اوليهتفاوت‌هاي بيشتري به دنبال خواهد داشت. به طوري كه در نهايت كتابخانه ديجيتالي، ديگر شباهتي به كتابخانه سنتي نخواهد داشت، اين كتابخانه‌ها بيشتر به سوي تصويري شدن پيش مي‌روند، محتواي اطلاعاتي در اين گونه كتابخانه‌ها شامل تركيبي از داده‌هاي متني يا عددي ساختاريافته يا ساختار نيافته، تصاوير گرافيكي اسكن شده، نوارهاي صوتي وتصويري و ... است در كتابخانه‌هاي رقومي يا ديجيتالي اطلاعات به طور الكترونيكي ذخيره و بازيابي مي‌شوند.
كتابخانه‌هاي معمولي به عنوان انتقال دهنده اطلاعات داراي محدوديت هائي هستند: بازتوليد آنها دشوار، اشاعه آنها گران و روزآمد سازي آنها مشكل است، نسخه‌هاي واحد را نمي‌توان به اشتراك گذاشت و به آساني خراب و تباه مي‌شوند،براي حمل و نقل حجيم هستند، مواد آنها غيرفعال و ثابت است به خوبيبه كار برده نمي‌شوند، نمي‌توان در آنها از انيميشن و تصاوير متحرك استفاده كرد، قادر به نشان دادن واكنش خوانندگان نيستند، نمي‌توان درك خوانندگان را ارزيابي نمود و به راحتي محتواي آنها را اقتباسكرد به علاوه براي ايجاد دسترسي سريع و فوري به اطلاعات در سطح جهاني مناسب نيستند اما با ظهور رسانه‌هاي الكترونيكي امكان ذخيره سازي مقادير زياد اطلاعات افزايش يافته و همراه با آن دسترسي و انتقال اطلاعات به هر نقطه از دنيا از طريق وسايل الكترونيكي و با استفاده از امكانات پيشرفته شبكه‌اي وجود دارد به صورت كاملا خودكار و با كمك شبكه محلي و فيبرهاي نوري با سرعت بالا امكان دسترسي سريع براي كاربران را فراهم مي‌آورد. اين كتابخانه‌ها وجه ديجيتالي كتابخانه‌هاي سنتي هستند كه مجموعه‌هاي ديجيتالي و سنتي، يعني مواد الكترونيكي و كاغذي را شامل مي‌شود و موادي كه در خارج از مرزهاي فيزيكيو اداري وجود دارند و ديدگاهي منسجم از همه اطلاعات گنجانده شده در يك كتابخانه را بدون در نظر گرفتن شكل يا فرمت آن فراهم مي‌آورد و امكان استفاده همزمان از يك منبع خاصي براي استفاده‌كنندگان مهيامي‌شود در اين ديدگاه كتابخانه‌هاي ديجيتالي، بسط گسترش يافته‌اي از كتابخانه‌هاي سنتي است كه با استفاده از فناوري‌هاي نوين، فرايندها و رسانه‌هاي جديد را با يكديگر تلفيق نموده و كارهاي با ارزشي انجام مي‌دهد.
مسائل و مشكلات كتابخانه‌هاي ديجيتالي
- معماري فني
- گسترش شبكه‌هاي محلي با سرعت بالا و ارتباطات سريع
- تهيه بانك‌هاي اطلاعاتي ديجيتالي
- طراحي موتورهاي جستجوي سريع برايبازيابي منابع ؟؟ كامل
- استفاده از CR هاي با حساسيت بالا برايجستجوي متن كامل براي نمايه و دسترسي منابع
- تهيه و تجهيز كتابخانه به (سرورهاي Server هاي قوي مثل FTP-web).
- تربيت نيروي مديريتي اسناد الكترونيكي
- تدوين استانداردهاي تهيه و توليد منابعديجيتالي
- ساختن مجموعه‌هاي ديجيتالي
- ارزيابي مجموعه‌ها قبل از ديجيتاليز شدن آنها
- Metadate در كتابخانه‌ها كليدي است براي ارزيابي منبع اگر درست طراحي نگردد هزاران سند در اختيار استفاده‌كننده قرار مي‌گيرد كه اكثرا بي ربط است. (ريزش كاذب)
- مسايل حقوقي (حق مؤلف) كه مهمترين مانع بر سر راه توسعه اين كتابخانه‌ها است.
- حفاظت و نگهداري اطلاعات در شبكه كه به طوردائم قابل دسترسي است يكي ديگر از مشكلات سر راه است.
آشنايي با خانه كتاب مشهد: كتابداري، كتاب و كتابخانه
فائزه صدرالسادات
مقدمـه
همراهي و همگامي مخاطبان و مراجعان به كتابخانه‌ها يكياز اصول اساسي مورد توجه كتابداران است. و ورزورث مي‌گويد: “كتاب،عالمي جاوداني و پاكيزه و روحاني است كه اوقات فراغت ما در آنجا به سعادت حقيقي نائل مي‌گردد“
همچنين روشن شدن چارچوب اجراي قوانين و آشنايي با مقررات و قوانين جاري آئين نامه‌ها و صدور مجوز‌ها در ارتقاء آگاهي كاركنان كتابدار از اهداف اين رساله است.
تهيه گزارش از هفتمين نمايشگاه كتاب خراسان در محل نمايشگاه‌هاي بين‌المللي مشهد از موارد مشروحه در اين جزوه است.
ضمن تشكر از مديران و همكاران محترم كتابدار اميد است همواره در جهت بهبود بخشيدن و اعتلاو ارتقاء عملكرد كتابخانه مركزي دانشگاه فردوسي مشهد موفق بوده و از همراهي شما استفاده نماييم.
تاريخچه‌خانه كتاب مشهد
پيشينه خانه كتاب مشهد به سال 1474 باز مي‌گردد. اين مركز هم زمان با چند استان ديگر آغاز به كار كرد. مكان كتابخانه فردوسي مشهد بود كه يكي از سالن‌هاي مطالعه اين كتابخانه به اين كار اختصاص داده شد و در همان ابتدا به عنوان مكان موقتي ذكر شده بود كه پس از ساخت و احداث مجموعه فرهنگي مدرس به آنجا انتقال خواهد يافت. در آبان ماه سال 1377 با برگزاري مراسم افتتاحيه مجموع فرهنگي مدرس مركز تازه‌هاي نشرو اطلاع‌رساني خانه كتاب به اين مركز انتقال يافت و افتتاح گرديد.
بهره‌برداري مجدد آن در سال همزمان با هفته كتاب آغاز شد كه از سال 1377 تاكنون با فعاليت دو بخش نمايشگاه تازه‌هاي كتاب و اطلاع‌رساني شبكه‌هي رايانه‌اي به كار خود ادامه داده است.
مركز خانه كتاب مشهد هم‌اكنون در مجتمع فرهنگي امام رضا(ع) واقع در ضلع غربي پارك ملت مشغول فعاليت مي‌باشد.
فعاليت‌هاي‌خانه كتاب
امكان دسترسي به مقالات منتشره در مجلات و روزنامه‌هاي كشور، مجله نمايه، cd نمايه
مجله نمايه با انتشار موضوعي و عنوان و نام ناشر و ... به صورت فهرست‌وار اقدام به در اختيار قرار دادن تمام مقالات منتشر شده در مجلات و روزنامه‌هاي كشور نموده است. براي دسترسي آسانتر و صرفه‌جويي در وقت مقالات منتشر شده تمام اطلاعات را داخل cd نمايه وارد نموده كه با نصب سي‌دي‌ها در كامپيوتر به راحتي و با حداقل زمانممكن پژوهشگران مي‌توانند به مقالات مورد نياز خود دست يابند.
امكان دسترسي به نشريات خانه كتاب
خانه كتاب ايران با انتشار مجلاتكتاب ماه و كتاب هفته جديدترين كتاب‌هائي كه در هر ماه (كتاب ماه به صورت موضوعي هر كدام مجزا) و در هر هفته (كتاب هفته) منتشر مي‌شود را در اختيار علاقه‌مندان قرار داده است. اين منابع در خانه كتاب مشهد موجود مي باشد.
همكاري با مراكز دانشگاهي
با آشنايي با هرچه بيشتر اين مركز و خدمات ارائه شده هر چند وقت يكبار اقدام به چاپ تازه‌هاي نشر نموده كه در مراكز دانشگاهي توزيع مي‌شود. همراه با تازه‌هاي نشر صفحاتي از تازه‌هاي نشر كتاب ماه (موضوعي) پيوست مي‌گردد. همچنين كتاب‌ها پس از مدتي نمايش به مراكز خانه كتاب در شهرستان‌ها ارسال مي‌گردد.
آئين‌نامه اجرائي مراكز خانه كتاب
گسترش فرهنگ مكتوب از سياست‌هاي مهم خانه كتاب مي‌باشد خانه كتاب از بدو تأسيس تاكنون 4 هدف عمده اطلاع رساني سريع تازه‌هاي كتاب ارائه خدمات اطلاع‌رساني رايانه‌اي، تمركز زداي در عرصه اطلاع‌رساني و معرفي و عرضه محصولات خانه كتاب (كتاب هفته، كتاب ماه، كارنامه نشر) را دنبال كرده است. در راستاي هر چه گسترده‌تر اطلاع‌رساني خانه كتاب مشهد موفق به ايجاد مراكزي در استان بوده و به منظور يكپارچگي مراكز خانه كتاب در استان خراسان اقدام به تنظيم آئين‌نامه به شرح ذيل جهت مراكز تحت پوشش و شهرستان‌ها نموده است.
1- براي هر مركز با توجه به امكانات و فضاي موجود سهميه كتاب در نظر گرفته شده است.
2- سهميه هر مركز در اول و نيمه هر ماه آماده تحويل به نماينده اعزامي خواهد بود.
3- كتاب‌هاي ارسالي در هر مركز به مدت دو هفته به نمايش گذاشته مي‌شود.
1-3 – هر مركز بايد كتبا متعهد گردد كه كتاب‌ها را به گونه‌اي به نمايش گذارد كه كاملا در دسترس مراجعه‌كننده قرار گيرد و به سهولت از كتاب استفاده نمايد.
2-3- مسؤول مركز از طريق منابع در دسترس (كتاب ماه، كتاب هفته) و در صورت متصل بودن به شبكه خانه كتاب اطلاعات كتابشناختي مورد نياز را در اختيار مراجعه‌كنندگان قرار دهد.
3-3- كتاب‌ها پس از پايان مدت نمايش تعيين شده و به صورت كامل جهت تحويل به مركز مشخص شده از سوي خانه كتاب مشهد بسته‌بندي و تحويل گردد.
3-4- براي هر مركز پس از برگزاري4 مرحله نمايش كتاب سهميه ارسالي به آن شهرستان جهت توزيع بين كتابخانه‌ها در نظر گرفته خواهد شد.
4- فردي كه مسؤوليت خانه كتاب را به عهده خواهد گرفت آموزش كوتاه مدت را در مشهد خواهد گذراند.
5- ماهانه گزارشي از ميزان مراجعه‌كنندگان، نظريات آنها و نوع كتابدرخواستي ارسال گردد.
6- از نحوه فعاليت مراكز به صورت مستمر بازديد به عمل آيد.
آئين‌نامه اجرائي قانون تأسيس و نحوه اداره كتابخانه‌هاي عمومي
اداره امور فرهنگي
- صدور مجوز مؤسسه فرهنگي وهنري
- خريد كتاب نوقلمان
- مجوز مسابقات فرهنگي و هنري
- انتخاب كتاب سال
- ساير وظايف
اداره چاپ و نشر
- صدور پروانه مؤسسه انتشاراتي
- صدور مجوز قبل از چاپ كتاب
- صدور پروانه چاپخانه، ليتوگرافي، چاپ سيلك
اداره مطبوعات و تبليغات
- صدور پروانه انتشار نشريه
- صدور كارت خبرنگاري
- ثبت و قيمت‌گذاري آگهي‌هاي دولتي، ثبتي و دادگستري
- صدور پروانه كانون آگهي و تبليغات
- صدور پروانه نمايندگي توزيع و فروش جرايد
اداره امور فرهنگي
راهنماي صدور مجوز
مؤسسه فرهنگي و هنري
شرايط متقاضي يا متقاضيان
- تابعيت جمهوري اسلامي
- دارا بودن حداقل 25 سال سن براي متأهلين و 27 سال براي مجردين
- داشتن مدرك كارشناسي يا معادل آن به تشخيص مراجع ذي‌ربط
- انجام خدمت وظيفه عمومي و يا ارائهبرگ معافيت دائم
- صلاحيت علمي و تخصصي يا تجارب كافي متناسب باموضوع(براي تقاضاي مراكز تك منظوره)
- نداشتن سوء پيشينه كيفري مؤثر به تأييد مراجع ذي ربط و برخورداري از حسن شهرت
- محجور نبودن و عدم ورشكستگي به تقلب و تقصير
- داشتن امكانات كافي مناسب به تشخيص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
- داشتن سابقه مؤثر فعاليت در مؤسسات و مراكز فرهنگي چند منظوره (براي متقاضي مراكز چند‌منظوره)
مدارك مورد نياز
- تقاضاي تأسيس با ذكر دلايل توجيهي همراه با امضاء توسط اعضاء هيأت مؤسس
- عكس 4×3 از كليه اعضاء هيأت مؤسس(درج كليه مشخصات در پشت كليه عكسها)
- تصوير تمام صفحه‌هاي شناسنامه از كليه اعضاء هيأت موسس همراه با اصل آن
- تصوير گواهي انجام خدمت و يا ارائه برگ معافيت دائم همراه با اصل آن
- تصوير مدرك تحصيلي (حداقل كارشناسي) همراه با اصل آن
- تكميل فرم صورتجلسه تأسيس موسسه فرهنگي
- تكميل پرسشنامه مشخصات انفرادي (براي كليه اعضاء هيأت مؤسس)
- تكميل فرم حراست
- گواهي عدم سوء پيشينه كيفري موثر
- اساسنامه
- صورتجلسه انتخاب اركان اصلي موسسه
-پوشه فايلگردان
تذكر
- حداقل تعداد اعضاء هيأت موسس سه نفر مي‌باشد.
مكان مراجعه جهت تشكيل پرونده
- اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي مشهد و شهرستان‌ها
خريد كتاب نوقلمان
براساس آئين‌نامه تشويق و حمايت از ناشران، مؤلفان، مترجمان و نوقلمان، كميته خريد كتاباداره كل مستقر در اداره امور فرهنگي اقدام به بررسي و تصويب خريدكتاب مي‌نمايد.
شرايط كلي
- كتاب چاپ اول باشد.
- كتاب تأليف شده اثر اول يا دوم نويسنده باشد
- مؤلف يا مترجم كتاب يا ناشرخراساني باشد يا موضوع كتاب درباره خراسان باشد
- تعداد خريد كتاب حداقل 100 جلد و حداكثر ..... جلد مي‌باشد.
مراحل انجام كار
- تنظيم درخواست توسط ناشر يا مؤلف و ارائه به معاونت فرهنگي بانضمام يك نسخه از كتاب
- طرح درخواست در كميته خريد كتاب نوقلمان
- اعلام نتيجه و مصوبه كميته به متقاضي
مكان مراجعه
- اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي خراسان- اداره امور فرهنگي
- مجوز برگزاري مسابقات فرهنگي و هنري، ديني و علمي
- كليه متقاضيان برگزاري مسابقات فوق‌الذكر، اعم از اشخاص حقيقي و حقوقي قبل از هرگونه اقدام (تبليغات، توزيع بروشور، درج آگهي و ...) لازم است محتواي موضوعي مسابقه را طي يك مكاتبه به معاونت فرهنگي اداره كل اعلام و پس از اخذمجوز لازم فعاليت خود را آغاز نمايند.
- متقاضيان برگزاري مسابقات فوق‌الذكر در شهرستان‌ها لازم است تقاضاي خود را كتبا به اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي شهرستان اعلام تا به اداره كل ارجاع گردد.
- كليه تقاضاهاي برگزاري مسابقات با گستره استاني و كشوري بايد جهتبررسي به معاونت فرهنگي اداره كل تحويل شود.
- مجوز برگزاري مسابقات با گستره استاني در استان صادر مي‌گردد و مسابقات با گستره كشوري پس از بررسي در استان به دفتر مجامع و فعاليت‌هاي فرهنگي وزارتفرهنگ و ارشاد اسلامي ارسال مي‌شود، تا مجوز مربوطه صادر گردد.
نحوه انتخاب كتاب سال
- در ابتداي هر سال (سه ماهه دوم) از دو طريق كتب منتشر شده در سال قبل، شناسائي و جهت بررسي به دبيرخانه انتخاب كتاب سال تحويل مي‌شود.
الف) از طريق فراخوان عمومي (درج آهگيدر جرايد) و دعوت از تمامي ناشران، مؤلفان، مترجمان و مصححان مشمول آئين‌نامه جهت ارائه آثار
ب) از طريق بررسي ليست كتب منتشر شدهدر سال قبل كه در اداره چاپ و نشر موجود مي‌باشد.
- كليه آثار اعم از تأليف، ترجمه و تصحيح كه واجد يكي از شروط ذيل باشد، مشمول آئين‌نامه خواهد بود.
الف) پديد‌آورنده اثر خراساني و يا ساكن خراسان باشد
ب) موضوع كتاب درخصوص استان خراسان باشد.
ج) كتاب توسط مؤسسات انتشاراتي استان مجوز نشر دريافت كرده باشد.
كليه آثار در دو مرحله داوري و از صاحبان آثار طي مراسم خاصي تجليل و تقدير به عمل مي‌آيد.
ساير وظايف اداره امور فرهنگي
- نظارت بر فعاليتانجمن‌هاي ادبي و فرهنگي
- پيگيري و هماهنگي در اجراي جشنواره‌هاي شعر، داستان‌هاي ايراني و علوم قرآني
- نظارت بر فعاليت مركز اسناد و مدارك فرهنگي و هنري
- نظارت بر فعاليت نمايشگاه‌هاي كتاب
- نظارت بر فعاليت شوراي سياستگزاري شعر خراسان
اداره چاپ و نشر
راهنماي صدور مجوز
موسسات انتشاراتي
شرايط متقاضي يا متقاضيان
- تابعيت جمهوري اسلامي ايران
- دارا بودن حداقل 25 سال سن و متأهل بودن
- داشتن مدرك كارشناسي يا معادل آن به تشخيص مراجع ذي‌ربط
- انجام خدمت وظيفه عمومي و يا ارائه برگ معافيت دائم
- صلاحيت علمي و تخصصي يا تجارب كافي متناسب با موضوع(براي تقاضاي مراكز تك منظوره)
- نداشتن سوء پيشينه كيفري مؤثر به تأييد مراجع ذي ربط و برخورداري از حسن شهرت
- محجور نبودن و عدم ورشكستگيبه تقلب و تقصير
- داشتن امكانات كافي مناسب به تشخيص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
مدارك مورد نياز
- تقاضاي تأسيس، اصل و فتوكپي
- تكميل فرم مشخصات انفرادي (فرم شماره 2) فرم الزام به اصول و تحقق مندرج در ماده 5 و 9 ضوابط مقررات (دو برگ)
- عكس (13 قطعه)
- فتوكپي از كليه صفحات شناسنامه(دو نسخه)
- فتوكپي برگ پايان خدمت نظام وظيفه (1334 به بعد دو برگ)
- فتوكپي مدرك تحصيلي (دو برگ)
- اصل و فتوكپي برگ عدم سوء پيشينه
- اساسنامه (براي موسسات حقيقي)
- پوشه روغني
- تكميل فرم حراست
حداقل زمان انجام كار
حداقل شش ماه
زمان و مكان مراجعه
- ساعات اداري
- اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي مشهد
- شركت تعاوني ناشران خراسان
راهنماي صدور مجوز:
قبل از چاپ كتاب
مدارك مورد نياز
- تكميل فرم تقاضا
- فرم تكميل شده اطلاعات كتاب
- ارائه دو نسخه تايپ شده از كتاب
- درج شناسنامه كامل كتاب (شامل: نام كتاب- نويسنده-مترجم- ناشر- شمارگان- چاپخانه- نوبت چاپ- تاريخ انتشار- تعداد صفحه- قطع كتاب- قيمت كتاب)
حداقل زمان انجام كار
- بيست روز
حداكثر زمان انجام كار
- دو ماه
زمان و مكان مراجعه
- ساعات اداري
- اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي خراسان – اداره چاپ و نشر
راهنماي صدور مجوز
چاپخانه- ليتوگرافي – سيلك
شرايط متقاضي يا متقاضيان
چاپخانه
- داشتن گواهي حداقل 10 سال سابقه كار در امورچاپ
- اصل و تصوير مدرك تحصيلي
- اصل و تصوير مدرك نظام وظيفه
ليتوگرافي
- داشتن گواهي حداقل 5 سال سابقه كار در امور ليتوگرافي
سيلك
داشتن گواهي حداقل 5 سال سابقه كار در امور چاپ سيلك
مدارك مورد نياز
- عكس 4×3 جديد (8 قطعه)
- تصوير كارت پايان خدمت (دو برگ)
- تصوير آخرين مدرك تحصيلي (يك برگ)
حداقل زمان انجام كار
- دو ماه
زمان مراجعه
- ساعات اداري
مكان مراجعه
- ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامي كليه شهرستان‌هاي استان
اداره مطبوعات و تبليغات
راهنماي صدور مجوز
نشريه
شرايط متقاضييا متقاضيان
- داشتن حداقل مدرك كارشناسي يا معادل آن
- انجامخدمت نظام وظيفه يا معافيت دائم براي آقايان
- داشتن حداقل 25 سال سن
- تابعيت جمهوري اسلامي ايران
مدارك مورد نياز
- درخواست كتبي متقاضي و معرفي مدير مسؤول
- اصل گواهي عدم سوء پيشينه
- 12 قطعه عكس 4×3
- تصوير آخرين مدرك تحصيلي (حداقل ليسانس يا معادل آن)
- تكميل پرسشنامه مربوطه
- تصوير كارت پايان خدمت يامعافيت دائم
- گزارش كامل تحقيقات
- فتوكپي شناسنامه 4 سري كامل
- مجوز كميسيون نشريات دولتي براي نشريات دولتي
حداكثر زمانانجام كار
- براي تشكيل و تكميل پرونده دو ماه
- براي صدور مجوز نشريات داخلي 6 ماه
- جهت نشريات عمومي زمان آن در اختياز هيأت محترم نظارت بر مطبوعات كشور است.
راهنماي صدور مجوز
كارت خبرنگاري
شرايط متقاضي
- درخواست كتبي متقاضي مستقل جهت صدور كارتخبرنگاري
- درخواست كتبي مسؤول نشريه جهت صدور كارت براي خبرنگار شاغل
- فتوكپي مدرك ليسانس روزنامه نگاري يا آخرين مدرك تحصيلي
- گواهي گذراندن دوره‌هاي مركز آموزشي
- گواهي فعاليت بيش از ده سال از يكي از نشريات رسمي كشور
- خبرنگاران مستقل بايد مداركي دال بر همكاري با حداقل سه نشريه رسمي ارائه دهند.
مدارك مورد نياز
- گواهي عدم سوء پيشينه
- تكميل پنج برگ پرسشنامه توسط متقاضي
- دو برگ فتوكپي از تمام صفحات شناسنامه
- 8 قطعه عكس 3×2
- تحقيقات و استعلامات يا نظرصريح اداره كل يا اداره شهرستان نسبت به متقاضي كارت خبرنگاري
حداقل زمان انجام كار
- دو ماه
راهنماي صدور مجوز
آگهي‌هاي دولتي، ثبتي و دادگستري
شرايط متقاضي يا متقاضيان
- ارائه اصل آگهي براي درج شماره م الف و تعيين نشريه از سوي اداره مطبوعات و تبليغات
- ارائه آگهي چاپ شده جهت قيمت‌گذاري در اسرع وقت
حداكثر زمان انجام كار
پس از ارائه مداركفوق، يك ساعت
توجـه
آگهي‌هاي مربوط به شهرستان مشهد در اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي مشهد توزيع و جهت قيمت‌گذاري به اداره كل ارجاع مي‌شود
كليه آگهي‌هاي مربوط به استان در اداره كل سامان‌يابي مي‌شوند.
راهنماي صدور مجوز
كانون آگهي‌ و تبليغات
شرايط متقاضي و متقاضيان
- تابعيت ايران
- اهليت قانوني
- نداشتن سوء شهرت و سابقه مؤثر كيفري
- دارا بودن ديپلم كامل متوسطه و داشتن حداقل 5 سال سابقه كار مؤثر در امور تبليغات با تأييد كميته سازمان‌هاي تبليغات (سابقه كار از طريق ارائه نمونه كارهاي شناسنامه دار و تاييديه‌هائي كه متقاضي ارائه مي‌دهند محرز مي‌گردد) يا مدرك تحصيلي دانشنامه ليسانس در رشته‌هاي بازرگاني، روابط عمومي، بازاريابيو تبليغات، علوم اجتماعي
- عدم اشتغال در وزارت خانه‌ها يا مؤسسات يا شركت‌هاي دولتي و شهرداري‌ها.
- تبصره: يك نفر نمي‌تواند مديريت مسؤول بيش از يك كانون تبليغاتي را عهده‌دار باشد.
مدارك مورد نياز
- 6 قطعه عكس (مدير مسؤول و صاحب امتياز)
- تصوير كاملشناسنامه (دو سري)
- تصوير آخرين مدرك تحصيلي
- تصوير كارت پايان خدمت يا معافيت دائم
- تكميل فرم پرسشنامه مربوط به صاحب امتياز و مدير مسؤول
- نمونه كارهاي شناسنامه‌دار و تأييديه‌هاي مربوط به سوابق موثر و زمينه تبليغات
- برگ تأييد عدم امتياد
- برگ تأييد عدم سوء پيشينه
- برگ تأييد اماكن (صلاحيت فردي و مكان)
(سه مورد آخر متقاضي توسط اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي شهرستان جهت اخذ تأييديه به مراكز مربوطه معرفي مي‌شود)
حداقل و حداكثر زمان انجام كار
- يك الي دو ماه
مكان مراجعه
- ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامي شهرستان‌ها (جهت متقاضيان شهرستاني)
- اداره فرهنگ وارشاد اسلامي مشهد (جهت متقاضيان در مشهد)
راهنماي صدور مجوز
نمايندگي توزيع و فروش جرايد
شرايط متقاضي
- تابعيت ايران
- ارائه معرفي‌نامه كتبي از طرف نشريه مربوط
- اهليت قانوني
- برخورداري از سواد خواندن و نوشتن
- نداشتن سوء پيشينه كيفري به تأييد مراجع ذيربط
مدارك مورد نياز
- تقاضانامه كتبي
- تكميل فرم‌هاي مربوطه
- معرفي‌نامه از اتحاديه صنف توزيع كنندگان و فروشندگان جرايد
- معرفي‌نامه از يكي از نشريات داراي پروانه انتشار
- چهار قطعه عكس 4×3
- يكسري تصوير كامل شناسنامه
- تصوير كارت پايان خدمت يا معافيت دائم
- تصوير آخرين مدرك تحصيلي
- برگه عدم اعتياد
- برگه عدم سوء پيشينه
حداقل زمان انجام كار
- يك ماه
 
آشنايي با برخي راهنماهاي سايت‌هاي اينترنتي
محمدعلي خاكساري
با افزايش قابل ملاحظه تعداد سايتهاي اينترنتي، به ويژه سايتهاي ايراني، برخي از كتابداران و علاقمندان اقدام به تهيه فهرستها و راهنماهاي سايتهاي اينترنتي كرده‌اند. پژوهشگران، اعضاي هيأت علمي و دانشجويان مي‌توانند براي يافتن سايتهاي دلخواه خود در زمينه‌هاي مختلف به اين راهنماها مراجعه كنند. برخي از مهمترين كتابهاي راهنماي اينترنتي عبارتند از:
اخوت، سارا برترين سايت‌هاي اينترنتي.- شيراز: رز، 1381، 130 ص.: مصور.
ارجيني، مهدي. شيلات در اينترنت.- تهران: نقش مهر، 1381، 147 ص.
اميدواري، الهام وديگران راهنماي سايتهاي ايراني و سايتهاي مشهور خارجي بر روي وب.- تهران: كنكاش، 1381، 154ص. (كتابخانه مهندسي2ر8الف/882/5105TK).
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: بورسيه‌ها و دانشگاه‌ها،.- تهران: فيض دانش، 1381، 108 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: پزشكي، داروسازي.- تهران: فيض دانش، 1382، 195 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: تاريخ و جغرافي.- تهران: فيض دانش، 1382، 129 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: پزشكي، توريسم.- تهران: فيض دانش، 1381، 154 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: رياضيات.- تهران: فيض دانش، 1382، 164 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: زيست‌شناسي- زمين‌شناسي- محيط زيست.- تهران: فيض دانش، 1381، 159 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: سرگرمي.- تهران: فيض دانش، 1381، 141 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: علوم انساني واجتماعي.- تهران: فيض دانش، 1382، 95 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: فيزيك.- تهران: فيض دانش، 1381، 133 ص.
اويني،حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: كامپيوتر.- تهران: فيض دانش، 1382، 205 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: نجوم.- تهران: فيض دانش، 1382، 106 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: ورزش.- تهران: فيض دانش، 1382، 181 ص.
اويني، حسين. مرجع سايت‌هاي اينترنت: هنر.- تهران: فيض دانش، 1381، 175 ص.
با اميد، حميد. برترين‌هاي اينترنت، شامل بيش از 5000 آدرس وب در اينترنت.- تهران: آزاده، 1380، 206 ص.
باحوري، مرجان. مجموعه جيبي آدرس‌هاي اينترنت.- تهران: نشر ميعاد، 1380، 96 ص.
بني‌اسدي، علي‌اكبر. بهترين‌هاي اينترنت: فهرست موضوعي بيش از 1200 آدرس سايت‌هاي ايراني.- سمنان: آبرخ، 1381، 105ص.
پايگاه‌هاي شيعي در اينترنت: تهيه و تنظيم از پايگاه‌ اطلا‌ع‌رساني شيعي سرچ .- قم: دليل ما، 1381، 483ص.
پايگاه‌هاي شيعي در اينترنت: تنظيم از پايگاه‌ اطلا‌ع‌رساني شيعي سرچ ويراست2 .- قم: دليل ما، 1382618 ص.
پرهيزكاري، مسعود. كليد طلايي سايت‌هاي فارسي.- تهران: گوهر منظوم، 1383، 151ص.
پوريزدان پرست، محسن. گلچين آدرس‌هاي اينترنت.- قم: فدك فاطمي، 1382، 3ج.
ترنر، مارشالابتون. كتاب زرد (مجموعه آدرس‌هاي برتر اينترنت): تهيه و گردآوري حميدرضا ذوقي؛ مترجمين حميدرضا ذوقي.- تهران: ذوقي، 1382، 686ص.: مصور.
حسيني، محمد. بانك اطلاعات سايت‌هاي ايراني در اينترنت.- يزد: محمدحسيني، 1383، 112ص.
خسروپور، آرزو، 1353- گنجينه طلايي اينترنت.- تهران: طاهريان، 1382، 225 ص.
دادگر، شهرام. شيلات در اينترنت.- تهران: موج سبز، 1382، 100ص.
داوطلب، حميد. بهترين سايت‌هاي ايراني و خارجي.- قم: نامدار، 1382، 130 ص.
دايره‌المعارف موضوعي برترين آدرس هاي اينترنت مجموعه كليد طلايي اينترنت نسخه تخصصي: كودكان و نوجوانان.- تهران: جهان رايانه، 1383، هيجده، 190ص.
رحيمي، غلامرضا. سوپرسايت: (بهترين سايت‌هاي كامپيوتر).- تهران: الماس دانش، 1381، 143 ص.
رضائي، اميد. بهترين سايت‌هاي ايراني.- تهران: نغمه زندگي، 1382، 115ص.
رضائي، اميد. سايت‌هاي برتر 2004 دوهزار و چهار.- تهران: نغمه زندگي، 1382، 255 ص.
رضائي، اميد. 1001 هزارويك سايت فارسي.- تهران: نعمه زندگي، 168، 1382ص.
رضائي، سميه. برگزيده سايت‌هاي اينترنت.- تهران: ناقوس، 1381، 224ص.
رياضي، حسين. اينترنت در پزشكي.- تهران: نور دانش،1383، 314ص.
سايت‌هاي خوب براي بچه‌هاي خوب (كامپيوتر آسان).- تهران: شركت انتشارات فني ايران، 1381، 104ص.
سالمي‌فيه، كيوان. سايت‌هاي طلايي اينترنت.- كرج: زرين مهر، 1383.
سالمي‌فيه، كيوان.سايت‌هاي طلايي اينترنت به همراه سايت‌هاي داخلي ايراني، فرهنگ چتو نامه‌نگاري اينترنتي حوزه‌ها و اختصارات اينترنت.- تهران: زرين مهر، كرج: ساربان، 1382، 208ص.
سالمي‌فيه، كيوان. سايت‌هاي طلايياينترنت به همراه سايت‌هاي داخلي ايران، فرهنگ چت و نامه‌نگاري اينترنتي، حوزه‌ها و اختصارات اينترنت.- تهران: زرين مهر، 1382، 208ص.
ستوده، هاجر. بهترين سايتهاي اينترنت، ويرايش 2000.- شيراز: مؤسسة انتشاراتي قلم فرزانگان، 1379، 399ص.: مصور (كتابخانه مركز كامپيوتر 91ب9الف875/5105TK)
بهترين سايت‌هاي اينترنت، ويرايش 2002.- تهران: وحيد، 1381، 340ص.
سحري، بن‌هور. راهنماي اينترنتي دانشگاه‌هاي ايران و جهان.- تهران: ناقوس، 1383، 208ص.
شكوفيان، شهرام. كليدهاي اينترنت.- تهران: آينده‌ديگر، 1381، 176ص.
شهرستاني. مهران. مرجع تشريحي پايگاه‌هاي اينترنتي فعال ايراني.- اهواز: خالدين، 1383، 347ص.
صفا، ايرج. راهنماي نشاني‌هاي رسمي اينترنت (شامل پايگاه‌هاي 187 موضوع اصلي و 389 موضوع فرعي).- تهران:انستيتو ايزايران، 1382، 2ج.
عبدي، محمدكاظم، 1000 هزار سايت برتر دامپزشكي، كشاورزي و جانورشناسي.- شيراز: محمدكاظم عبدي، 1381، 150ص.
غراب، ناصرالدين. معرفي پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني.- تهران:خانة‌كتاب، 1379، 189ص. (كتابخانه دانشكده علوم‌تربيتي و مركزي)
 فرامرزي، محمدعلي. آدرس‌هاي هاي اطلاع‌رساني.- تهران:خانة‌كتاب، 1379، 189ص. (كتابخانه دانشكده علوم‌تربيتي و مركزي)
فلسفه در اينرنت، تهيه و تنظيم موسسه فرهنگي پژوهشي نوار غنون.- تهران: مؤسسه فرهنگي پژوهشي نوار غنون: مركز بين‌الملليگفتگوي تمدن‌ها، 1381، 166ص.
قادري احسان‌پور، مرتضي. برترين سايت‌هاي ايراني.- همدان: كرشمه، 1382، 203ص.
مجموعه كليد طلايي اينترنت نسخه تخصصي: فناوري اطلاعات(IT) و علوم رايانه.- تهران: جهانرايانه، 1383، 571ص.
مجيدفر، فرزانو ديگران. كليد طلائي اينترنت: دايره‌المعارف موضوعي برترين آدرس‌هاي اينترنت.- تهران: جهان رايانه، 1380، ز، 500ص. (كتابخانه مركز كامپيوتر و مركزي)
محمدي‌فر، عليرضا. سايت‌هاي برتر اينترنت.- تهران: ريزپردازنده، 1380، 40ص.
مرادقلي، عليرضا. مرجع طلائي اينترنت (شامل بيش از 180000 آدرس با احتساب).- تهران: ناقوس، 1381، 606 ص. (كتابخانه پژوهشكدة علوم گياهي)
مولاناپور، رامين. دايره‌المعارف موضوعي سايتهاي برتر اينترنت.- تهران: تخت سليمان، 1381، 2ج.: مصور (كتابخانه مهندسي)
نجاري، اميرعباس. كتابچه راهنماي سايت‌هاي معماري و شهرسازي در اينترنت.- تهران: اجتماع، 1381، 97ص.: مصور.
نعمت‌اللهي، ميترا. معرفي سايتهاي اينترنت.- تهران: شركت انتشاراتي اساتيد قلم تهران، 1380، 329 ص.
نورپناه، شيوا. گزيده‌اي از سايتهاي برتر مهندسي در اينترنت.- تهران: حفيظ، 1380، 99ص. (كتابخانه مركز كامپيوتر)
هان، هارلي، دايره‌المعارف موضوعي سايت‌هاي برتر اينترنت. ترجمه رامين مولاناپور.- تهران: تخت سليمان، 1381، 2ج.
هان، هارلي، راهنماي طلايي آدرس‌هاي اينترنت، موسسه بوستان توحيد.- تهران: بوستان توحيد، 1382، 494ص.
يعقوبي، جعفر. راهنماي كاوش حرفه‌اي در اينترنت براي دانشجويان و كارشناسان رشته‌هاي كشاورزي.- زنجان: دانشگاه زنجان، 1382، 117ص.
 
Hahn, Harley. Harley Honns internet and web golden directory.- Berkeley: Osborn/ Mc Grahill c 1999, xivil 908 P. Turner, Marcia Layton. Ques official Directory.- Indiana Polis: Qve, 1999, xix, 1179 P.
كتابخانه‌هاي ديجيتالي: توسعه و چالشها
وارسي اطلاعات
وارسي اطلاعات در اواسط دهه 1980 مطرح گرديد و در دهه 1990 افكار تعدادي از رهبران بر اين زمينه تأثير گذارد و آن را به صورت نظام‌مند و به شكل يك فرآيند درآورد. وارسي اطلاعات نقطه آغازيني است كه به عنوان يك فرايند ضروري در مديريت اطلاعات به كار گرفته مي‌شود. از وراي وارسي اطلاعات است كه نظام اطلاعات سازمان بررسي مي‌شود. فرايند «وارسي» سكويي براي تغيير از طريق استفاده بهتر از اطلاعات و دانش است. وارسي اطلاعات فرايندي است كه در مديريت استراتژيك از آن براي تصميم‌گيري و تغيير در سازمان بسيار استفاده مي‌شود.
طبق تعريف جامعي كه اورنا ارائه مي‌دهد وارسي اطلاعات «يك ارزشيابي نظام‌مند از استفاده، منابع و جريان‌هاي اطلاعاتاست كه با ارجاع به افراد و مدارك موجود تعيين مقدار سهيم بودن آندر رسيدن به اهداف سازمان بررسي مي‌شود.» هنزل اين فرايند را به مراحل مختلفي تقسيم مي‌كند و مدلي را براي آن ارائه مي‌دهد: برنامه‌ريزي، گردآوري، تحليل داده‌ها، ارزيابي داده‌ها، ارتباطات راهبردها، اجراي راهبردها.
گردآوري داده‌ها
برنامه‌ريزي
تحليلداده‌ها
ارزشيابي داده‌ها
ارتباطات رهنمودها
اجراي رهنمودها
فرايند جاري انطباق خدمات با نيازها
مرحله اول: برنامه‌ريزي
برنامه‌ريزي به عنوان يكي از اصول مديريت در به نتيجه رسيدن هر نوع طرح اجرايي در سازمان داراي اهميت انكار ناپذير است. در فرايند وارسي اطلاعات اين مرحله پنج گام عمده دارد كه عبارتند از:
1- دركو شناخت سازمان متبوع و شفاف ساختن مقاصد
2- تعيين هدف نهايي و تخصيص منابع
3- انتخاب يك راهكار
4- برقراري يك استراتژي ارتباطاتي
5- جلب حمايت مديريت
مرحله دوم: گردآوري داده‌ها
داده‌ها به هر شكل و يا از هر طريق مي‌توانند گردآوري شوند و مهمترين ويژگي در مورد اين داده‌ها ارتباط آنها با هدف مي‌باشد. اين اطلاعات مي‌توانند بنابر نياز از طريق مصاحبه، پرسشنامه و يا پايگاه‌هاي اطلاعاتي و منابع الكترونيكي فراهم آيند.
مرحله سوم: تحليل داده‌ها
داده‌ها پس از گردآوري بايد تحليل شوند. اين كار باعث مي‌شود تا كمبودها، تكرارها و اضافات و منابع استاندارد براي استفاده و منابعنامناسب مشخص شوند. اين داده‌ها را مي‌توان با استفاده از نرم افزارهاي مناسب مورد تجزيه و تحليل قرارداده، ذخيره كرده و به صورت يكپايگاه داده‌ها درآورد. اين پايگاه داده‌ها مي‌تواند در تشخيص موارد زير به ما كمك كند:
- اموري كه به وسيله هر يك از منابع اطلاعاتي پشتيباني مي‌شوند.
- اهميت هر منبع براي اموري كه پشتيباني مي‌كند.
- منابع اطلاعاتي كه يكي از مقاصد سازمان را پشتيباني مي‌كند.
- اموري كه براي آنها منابع ايده‌آل فراهم نگرديده است.
-منابع تكراري يا موازي
آنچه كه در اين مرحله مي‌توان گفت تبديل داده‌ها به اطلاعات است.
مرحله چهارم: ارزشيابي داده‌ها
اطلاعات به دست آمده از تحليل داده ها بايد بر طبق مشكلات و فرصت‌هاي سازمان ارزشيابي شوند. اطلاعات از چهاربعد توسط يك مدير ارزشيابي مي‌شود:
1- ارتباط: كه ميزان ارتباط اطلاعات با مسأله را مي‌سنجد
2- صحت: بعضي از اطلاعات بايد كاملا دقيق و بدون خطا باشند. مثل اطلاعات مالي و حسابداري
اما برخي ديگر مثل آمارها و پيش‌بيني‌ها مي‌توانند تا حدودي خطا داشته باشند.
3- زمان: اطلاعات بايد در زمان مورد نياز پيش از آنكه مشكل به بحران تبديل شود در اختيار قرار گيرد.
4- جامعيت: اطلاعات بايد تمام جنبه‌هاي مشكل را پوشش دهد و در عين حال نبايد آنقدر زياد باشد كه مدير در درياي اطلاعات غرق شود.
مرحله پنجم: ارتباطات رهنمودها
دست آوردهاي حاصل از مراحل قبل به صورت نتايج و رهنمودهايي بايد در اختيار افراد مرتبط قرار گيرد. روش‌هاي متداولي براي برقراري ارتباط وجود دارد كه بعضي ازآنها مي‌توانند ارائه گزارش (به صورت كتبي يا شفاهي) سمينارها، كارگاه‌ها، خبرنامه‌ها و بولتنها و همچنين ارسال از طريق پست الكترونيكي و يا وب سايت‌ها باشند.
مرحله ششم: اجراي رهنمودها‌
اجراي رهنمودهاي به دست آمده از اطلاعات بستگي به نوع رهنمود و بستگي به خود فرد اجرا كننده دارد. در هر قسمت از سازمان براساس اين رهنمودها نسبت به انجام تغييرات يا حل مشكل برنامه‌ريزي و تصميم‌گيري صورتمي‌گيرد.
مرحله هفتم: تداوم
تمام مراحل يادشده قبل را مي‌تواننسل اول وارسي اطلاعات دانست. نسل بعدي آن تداوم اين روند در طي تغييرات سازمان است. در اين مرحله لازم نيست كه تمام مراحل به صورت گذشته انجام پذيرد به دليل تغييراتي مثل تغيير در ساختار، محل، عملكرد و ... در سازمان نياز به برنامه‌ريزي، گردآوري و تحليل به روش‌هاي ديگري باشد. در مرحله تداوم ممكن است نياز به گردآوري مجدد داده‌ها نباشد و فقط استفاده از اطلاعات موجود در پايگاه داده‌ها برايحل مشكل و انجام تغييرات بعدي كافي باشد.
اطلاع‌رسانان و وارسي اطلاعات
با مطالعه فرايند وارسي اطلاعات درمي‌يابيم كه براي عملي شدن اين فرايند نياز به مهارت و تخصص كارآيي است كه با در نظر گرفتن اهميت اين فرايند در سازمان اهميت اين نياز نيز بيشتر مي‌شود. براي اجراي اين فرايند آشنايي كامل با سازمان، منابع اطلاعات و مديريت اطلاعات و ارتباطات ضروري به نظر مي‌رسد.
مسئوليت وارسي اطلاعات در سازمان بر عهده مدير اطلاعات است كه تركيبي از دانش مديريت و علم اطلاع‌رساني را بايد در اختيار داشته باشد. متخصصان كتابداري واطلاع‌رساني مي‌توان گفت جزو معدود متخصصاني هستند كه فرانيد اطلاعات را به طور كامل از گردآوري تا اشاعه تجربه كرده و مورد مطالعه قرار داده‌اند. علم اطلاع‌رساني بنابر تعريف علمي است كه: «به اصولو اعمال توليد، سازماندهي و تدارك اطلاعات مربوط مي‌شود. در نتيجهعلم اطلاع‌رساني مطالعه اطلاعات از نقطه توليد تا زمان بهره‌برداري و همچنين انتقال آن به اشكال گوناگون از مسيرهاي متعدد را در بر مي‌گيرد.»
با كمي دقت به عملكرد متخصصان علوم كتابداري و اطلاع‌رساني در كتابخانه‌ها به اين نكته پي خواهيم برد كه مهارت‌هاي آنها تا چه حد به مهارت‌هاي مورد نياز در فرايند وارسي اطلاعات قابل انطباق است.
در فرايند مجموعه‌سازي، كتابداران ابتدا به نياز سنجي مي‌پردازند كه خود مستلزم درك و شناخت كافي اهداف سازمان، درك و شناخت نيازهاي اطلاعاتي جامعه استفاده‌كننده و اطلاع از برنامه‌ها و تصميمات كلي سازمان است. اين تشخيص نيازها در بخش مرجع نيز به گونه‌اي ديگر و براساس روابط فردي صورت مي‌گيرد.
يك اطلاع‌رسان با بهره‌گيري از سواد اطلاعاتي خود مي‌داند اطلاعات و منابع اطلاعاتي مورد نياز خود را از چه راهي تهيه كند. به گفته اسكالمن هر كسي مي‌داند كه كتابداران به منابع زيادي دسترسي دارند و مهمتر اينكه مي‌دانند چگونه از آنها به طور مؤثري استفاده كنند.
امروزه كتابداران و اطلاع‌رسانان با بهره‌گيري از فناوري رايانه و نرم‌افزارهاي موجود دست به ساختن پايگاه‌هاي داده‌ها بر مبناي نياز سازمان‌هامي‌زنند تا بستري را براي ارائه خدمات بهتر فراهم آورند.
اكنون كتابداران به ارزش سازماندهي اطلاعات در شكل‌هاي الكترونيكي استاندارد و ضرورت استاندارد كردن راه‌هايي كه در آن اطلاعات توسط ديگرانبتوانند خود انتقال داده‌شده و بازيابي شوند پي‌برده‌اند.
با افزايش حجم اطلاعات و به دنبال آن بازيابي اطلاعات ناخواسته، مسأله ارزشيابي كيفي اطلاعات مورد توجه قرار مي‌گيرد. همچنين با گذشتزمان بسياري از اطلاعات به دست آمده و ذخيره شده در پايگاه ارزش خود را از دست داده و نياز به ارزيابي مجدد خواهند داشت. ارزشيابي فرايندي است كه در تمام مراحل يك نظام اطلاع رساني (انتخاب تا بازيابي و اشاعه) كتابداران با آن درگير هستند.
اصل سوم رانگاناتان«هركتابي خواننده‌اش» بيان‌گر رسالت رساندن اطلاعات به استفاده‌كنندگان آن است. كتابداران با استفاده از راهكارهاي ارتباطي مستقيم و غير مستقيم سعي در برقراري ساده‌ترين و سريع‌ترين ارتباط ميان توليدكنندگان اطلاعات و مصرف‌كنندگان آن دارند. خدماتي از قبيل اشاعه اطلاعات گزيده (SDI)، آگاهي‌رساني جاري (CAS)، خدمات تحويل مدرك (DDS)و نهايتا ارتباط چهره به چهره كه غالبا در ميز مرجع صورت مي‌گيرد از جمله تجربياتي است كه متخصصان اطلاع‌رساني بارها آن را آزموده‌اند. امروزه نيز با ظهور شبكه جهاني اينترنت و امكاناتي كه آن در اختيار كتابداران و اطلاع‌رسانان قرار داده طيف جديدي از فرايند ارتباط در پيش روي آنان قرار گرفته است.
آنچه تداوم استفاده از اطلاعات را براي استفاده‌كنندگان آن تحقق مي‌بخشد آموزش مهارت‌هاي اطلاع‌يابي و استفاده از منابع است. كتابداران و اطلاع‌رسانان هميشه آماده پاسخگويي به نيازهاي اطلاعاتي همكاران خود در سازمان هستند. آنها مي‌توانند همكاران مديريت در بخش (IT) بوده و شركت‌ها را براي درك بهتر از منابع و تئوري‌هاي بازيابي اطلاعات ياري دهند.
نتيجـه گيري
شايد به نظر ويلسون اطلاع‌رسانان لازم نيست با همه نوع اطلاعات سر و كار داشته باشند و تنها پرداختن به اطلاعات علمي در چارچوب كتابخانه كافي باشد.  اما آنچه بايد در اينجا بدان اشارهكرد آن است كه اطلاعات يك مفهوم گسترده‌اي را در بر مي‌گيرد كه هيچ‌گونه مرزي براي آن نمي‌توان در نظر گرفت و براي تمام افراد جامعهيك ضرورت به حساب مي‌آيد. اگر ما بخواهيم كار خود را محدود به اطلاعات موجود در كتابخانه (حتي اطلاعات الكترونيكي) و منحصرا اطلاعاتعلمي نمائيم آن وقت چه دليلي براي يدك كشيدن عنوان «اطلاع‌رساني» به دنبال نام «كتابداري» است؟ از طرف ديگر ما كتابداران كه اصول مديريت اطلاعات را در قالب اطلاعات علمي آموخته‌ايم، چرا آن اصول را با اشكال و انواع ديگراطلاعات تعميم ندهيم تا با اين كار نياز جامعه را به مديريت اطلاعات پوشش دهيم؟ اگر يك كتابدار مرجع بتواند نيازهاي اطلاعاتي مدير يك سازمان را كه به او مراجعه كرده است برآوردهكند، قطعا مي‌تواند اين نيازها را به طور مداوم در خود سازمان نيزبرآورده سازد.
نياز به مديريت اطلاعات به عنوان يك مهارت كارشناسانه در سازمان‌هاي تجاري، دولتي و صنعتي تا حدي است كه سطح جديدي از مديريت، با عنوان «مدير اطلاعات» در بسياري از سازمان‌ها در حالشكل‌گيري است.
با اين حال ما كتابداران براي رسيدن به آرمان «اطلاع‌رساني» كه به نظر مي‌رسد تنها راه محكم ساختن جايگاه خود در آينده مي‌باشد و براي گذشتن از «كتابداري» به معناي شناخته شده در ديروز تا «اطلاع‌رساني» به مفهوم مورد نياز آن در فردا بايد گام‌هاي جديدي را برداريم.
هانس با تأكيد بر اينكه كتابداران هميشه مبنايدانش مديريت اطلاعات بوده‌اند، بر نظام آموزشي اين علم تأكيد مي‌كند. ابينگهوس در پانزدهمين نشست سالانه گردهمايي گروه‌هاي كاربر درون‌خطي كاليفرنياي جنوبي تحت عنوان «مهارت‌هاي مورد نياز براي فردا چيست؟» نيز بيان مي‌دارد كه كتابدارن بايد علاوه بر مهارت‌هايسنتي مثل فهرستنويسي، مصاحبه مرجع، شناخت منابع و غيره به مهارت‌هاي غير سنتي ديگري كه مورد نياز سازمان‌هاي تجاري هستند نيز مانند تحليل بازار، مهارت‌هاي مديريت، بازاريابي، تحليل داده‌هاي مالي، اطلاعات تطبيقي، مهارت‌هاي فروش وارتباطات نيز بايد آشنا شوند.
ويبه نكته مهم ديگري نيز اشاره دارد و آن برقراري ارتباط با محيط بيرون است. به اعتقاد وي كتابداران با خود ارتباط خوبي برقرار مي‌كنند اما در انتقال ايده‌هاي عالي خود به دنياي خارج ضعيف هستند.
سيركين نيز معتقد است ما فرصتي براي معرفي دوباره اطلاعات و نقش خودمان داريم كساني كه بتوانند از اين فرصت براي معرفي دوباره خود امروز استفاده كنند، متخصصان موفق فردا خواهند بود.
«اطلاع رساني» به عنوان يك واژه جديدتر و جامعتر نسبت به «كتابداري» نياز به تعريفي دارد كه ما از آن به جامعه ارائه مي‌كنيم و اين خود بهترين فرصت براي موفقيت ما در تعيين شغل و رسالتمان در آينده است. پيش از آنكه ديگران آن را بگونه‌اي ديگر تعريف و به كار بندند.
منابـع
1) Wallis, Jon “What is information?”
http://www.scit.wlv.ac.uk/university/scit/modules/cp4414/lectures/wee…/index.ht
2) Hopeman, Richard J. Systems Analysis and Operations Management.
Columbus, OH: Charles E. Merrill, 1959.pp.125-130
3) McLeod, Raymond. Management Information Systems._ 6th ed._ EnglewoodCliffs: Prentice-Hall London Prentice Hall International, 1995.p5
4) Earl, M.J, D.F. Feeny “Is your CIO adding value?” Sloanmanagement Review. 35 (1994).pp.11-20.
5) Jones, Rebecca, Bonnie Burwell “Information Audits” Searcher. Vol.12. (Jan 2004)
6) Buchman,S and F. gill “The Information Audit: An Integrated Strategiec Approach” International Journal of Information Management, V.18,no.1 (1998).pp29-47.
7) Orna, E. Practical Information Plicies._ Aldershot: Gower, 1999. p69.
8) Henczel, Susan. “The Information Audit as a First Step Towards Effective Knowledge Management: An Apportunity for the Special Librarian” INSPEL.34.(2000).pp210-226
9) Zmud, Robert. W “An Empirical Investigation of the Dimensionality of the Concept of Information” Decision Sciences. 9(april 1978).pp.187-195
10)چهل و هشتمين كنگره فيد(گزيده مقالات) (اتريش: 25-20 اكتبر 1996).- تهران: مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران، 1380. ص183
11) Schulman, Sandy “Corporate Librarian on the Leading Edge” Information Today. Vol.13.issu 11. (Dec 1996). P.36
12) Wilson, Pauline “Mission and Information: What Business Are We In?”
The Journal of Academic Librarianship. Vol 14,no2(may 1988).p83
13) Sirkin, Arlene Farlene “Creating the New Professional Pradigm” Opendialog. (Fall 1994). http://www.opendialog.com