• ilisa-Khorasan@gmail.com

  • شماره تماس :05138805874

خبرنامه انجمن کتابداری و اطلاع رسانی خراسان، شماره 4، خرداد 1382
فراخوان همايش آموزش استفاده‌كنندگان و توسعه سواد اطلاعاتي
دكتر رحمت‌ا... فتاحي
سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي در نظر دارد همايشي را با عنوان آموزش استفاده‌كنندگانو توسعه سواد اطلاعاتي در كتابخانه‌ها، مراكز اطلاع‌رساني و موزه‌ها در تاريخ 8 و 9 آذر 1382 با محورهاي زير برگزار كند.
- مباني وجنبه‌هاي نظري آموزش استفاد‌ه‌كنندگان و توسعه سواد اطلاعاتي
- برنامه‌ريزي و برنامه‌سازي در زمينه آموزش استفاده‌كنندگان و توسعه سواد اطلاعاتي
- كاربرد فناوريهاي جديد در زمينه آموزش استفاده‌كنندگان و توسعه سواد اطلاعاتي
- اثر بخشي و ارزيابي دوره‌هاي آموزشاستفاده‌كنندگان و توسعه سواد اطلاعاتي
شرايط و چگونگي ارسال مقاله: چكيده مقاله حداكثر در يك صفحه A4 و مقاله و چكيده به صورت تايپي و با word XP ارائه شود. مهلت ارسال چكيده مقاله تا تاريخ 15 تيرماه 1382 و مهلت ارسال مقاله‌هاي پذيرفته شده تا تاريخ يك مهر ماه1382 خواهد بود.
شرايط ثبت نام‌كنندگان:
1- پرداخت مبلغ 20.000 ريال براي دانشجويان، 50.000 ريال براي افراد شاغل، 100.000 ريال براي اعضاي هيأت علمي به شماره حساب...... بانك ملت شعبه آستان قدس به نام ..... و اصل فيش بانكي را همراه تكميل فرم ثبت نام تا تاريخ15 مهرماه 1382 به دبيرخانه همايش ارسال نمائيد.
نام و نام خانوادگي:
مقطع و رشته تحصيلي:
مايل هستم در همايش آموزش استفاده‌كنندگان و توسعه سواد اطلاعاتي در كتابخانه‌ها، مراكز اطلاع‌رساني و موزه‌ها شركت كنم. بلی خیر
آدرس:
تلفن:
پست‌الكترونيكي:
تاريخ وامضاء
از كليه استادان، پژوهشگران، صاحب‌نظران و دانشجويان دعوتمي‌شود جهت ثبت نام مدارك و مقالات و نتايج پژوهشهاي خود را به آدرس دبيرخانه همايش واقع در مشهد، حرم مطهر، سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي يا صندوق پستي 177-91735 ارسال و جهت كسب اطلاعات بيشتر با تلفنهاي: 2219553.2232512 نمابر : 2220845 و يا تلفاكس 2219553 و يا از طريق وب سايت: www.aqlibrary.org اطلاع حاصل كنيد(دبير همايش: دكتر رحمت‌الله فتاحي). 
صورتجلسه
فاطه هراتيان،
كارشناس كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه فردوسي مشهد
بيست‌ونهمين جلسه انجمن در ساعت 12 روز دوشنبه 12/3/82 با حضور اعضاي انجمن،‌ (آقايان يغمائي، خاكساري، دكتر شريف، ميرزائي و خانمها فرجامي، دري‌فر و هراتيان) خانم محمدي، كتابدار محترم شركت طوس‌آب و رابط انجمن با كتابخانه‌هاي تخصصي تشكيل شد. (آقاي دكتر فتاحي با اطلاع قبلي در جلسه حضور نداشتند).
ابتدا آقاي يغمائي به خانم محمدي خيرمقدم گفتند و بابت همكاري مؤثر و بي‌دريغ ايشان با انجمن تشكر كردند، سپس خانم دري‌فر مسؤول كميته آموزش در مورد برنامه‌ها و كلاسهاي آموزشي انجمن كه در تابستان 82 برگزار خواهد شد و هماهنگي‌هاي به عمل آمده توضيحاتي دادند.
برنامه كلاسهاي فوق در اختيار خانم محمدي نيز قرار گرفت تا با همكاري ايشان به كتابخانه‌هاي تخصصي ارسال شود. همچنين مقرر شد پرسشنامه مربوط به گردآوري اطلاعات كتابخانه‌ها نيز توسط ايشان به كتابخانه‌هاي تخصصي ارسال و اطلاعات فراهم شده به دفتر انجمن منعكس شود.
در ادامه آقاي خاكساري پيش‌نويس آئين‌نامه مربوط به انتشارات را قرائت نمودند كه نقطه نظرات اعضاء در آن اعمال گرديد و براي اصلاح و تهيه نسخهنهايي تحويل خانم هراتيان شد.
گزارش مربوط به هزينه‌هاي انجام شده توسط آقاي ميرزائي ارائه شد كه مقرر گرديد گزارش فوق طي نامه‌اي به دفتر انجمن در تهران منعكس و بودجه جديدي براي انجمن شاخه خراسان تقاضا شود. در پايان خانم فرجامي ضمن ارائه جدولي از برنامه‌ريزي‌ها و هماهنگي‌هاي به عمل آمده براي نشست‌هاي انجمن را توضيح دادند. ايشان بيان كردند سازمانهاي مختلفي از جمله اداره كل ارشاد اسلامي خراسان، آستان قدس، كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان، دانشگاهپيام نور و دانشگاه آزاد موافقت كردند تا در اجراي نشست‌هاي انجمنمشاركت داشته باشند، قابل ذكر است، نشست‌هاي فوق از مهر 82 به بعدهر دو ماه يكبار با حضور كتابداران برگزار خواهد شد در اين جلسات كه با هماهنگي و برنامه‌ريزي انجمن و با امكانات سازمان ميزبان انجام خواهد شد دو سخنراني و يك جلسه پرسش و پاسخ در برخواهد داشت. جلسه پس از ارائه نقطه نظراتي در مورد برنامة نشست‌ها و انجام تغييرات لازم در ساعت 40/13 دقيقه به پايان رسيد.
حق مولف
وجيهه ثامني،
دانشجوي كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاهآزاد اسلامي واحد شيروان
امروزه حقوق پديد‌آورندگان آثار فكري يعني حقوق افراد و يا سازمان‌هايي كه به خلق آثار مي‌پردازند، به دليل ارتباط وسيعي كه بين جوامع و افراد برقرار است و نيز به دليل قدرت خاصي كه توليد آثار و اطلاعات نهفته در آنها ايجاد مي‌كند، از اهميت خاصي برخوردار است. در همة جوامع، قشر ممتازي به امر توليد و خلق آثار فكري مي‌پردازند. و از اين طريق جامعه را به بهره‌گيري ازتجربيات و اطلاعات خود و ديگران سوق مي‌دهند اين خود به نحو متزايدي موجب استمرار راه آنان مي‌شود.
مؤلفين، مترجمين و كساني كه به كار ابداع و خلق آثار سودمند مي‌پردازند، از اين قشر هستند كه چراغراه ديگر اقشار جامعه مي‌شوند. اين گروه از افراد به دليل اهميت آفرينشي كه انجام مي‌دهند، واجد حقوق خاصي مي‌شوند كه شناسايي آن بهطور رسمي سابقه چنداني ندارد. چراكه سابقا بحثي درباره حقوق فكري نبود. اگر چه پيش از پايان قرون وسطي در مواردي حمايت از مالكيت ادبي در اروپا شناسائي شده بود، حمايت از اين حق مالكيت قبل از پيدايش چاپ با حروف قابل انتقال، ضرورتي نيافته بود و از آن به بعد به تدريج مقرراتي در ممالك مختلف بدين منظور وضع شد.
حق مؤلف، معادلي است كه در برابر اصطلاح فرانسوي auteur’droit d وضع كرده‌اند. در زبان انگليسي به آن copyright‌ (كاپي‌رايت) مي‌گويند كه در املاي معمول فارسي بيشتر به صورت “كپي رايت“ مي‌نويسند. كسي كه اثري را پديد مي‌آورد، معمولا قانونهاي كشورها او را پديد‌آورنده (نويسنده، مؤلف، مصنف، مدون، شاعر، آهنگساز، نقاش، ترانه‌سرا، و مانند آنها) مي‌شناسند و حقوقي را به لحاظ پديدآمدن اثرش براي او در نظر مي‌گيرندو به رسميت مي‌شناسند، مشروط برآنكه اثر اصالت داشته باشد و از آثار گذشتگان و ديگران در پديد‌آوردن آن، استفاده غير مجاز نشده باشد.
حق مؤلف، تنها به حق مالي يا حق اقتصادي محدود نيست هر چند كه پديد‌آوراني هستند كه زندگي آنها فقط از راه درآمد حاصل از فروش آثارشان مي‌گذرد. حق مؤلف مالكيت فكري و معنوي آثار را به رسميت مي‌شناسد و جامعه را ملزم مي‌سازد كه آن را محترم بدارد و حقوق قانوني پيش‌بيني شده و ناشي از آن را مراعات كند. حق مؤلف، حتي از اين هم فراتر مي‌رود و براي پديد‌آورنده نوعي “حق اخلاقي“ قائل مي‌شود و آنرا مشمول حمايت خود قرار مي‌دهد.
حقوق پديد‌اورنده مجموعه حقوقي است كه طي دوره‌اي به فرد پديدآورنده يا وكيل قانوني وي تعلق دارد حق مؤلف به اين معني به اوايل قرن هيجدهم برمي‌گردد و براي نخستين بار در انگلستان مطرح شده است. با استناد به اين حق مؤلفان و پديدآورندگان مي‌توانند بر انتشار آثار خود نظارت داشته باشند.
جان ميلتون اولين كسي است كه اعلام كرد: “هر نويسنده‌اي بايد مالك اثر خودباشد و اين حق پس از مرگ نيز بايد براي او محفوظ بماند.“ ميلتون در سال 1667 با ناشر خود قراردادي را براي چاپ كتاب بهشت گم شده امضاء كرد. دستمزد او شايد زياد نبود اما اولين قرارداد كپي‌رايت در تاريخ انتشارات انگلستان به شمار مي‌رود.
حق مولف در معناي اصطلاحيحق و امتيازي است كه جامعه براي فردي كه اثري را پديد آورده و قصددارد از مزاياي مادي و معنوي آن بهره‌برداري كند قائل شده و آن رابه رسميت مي‌شناسد. در اينجا صاحب حق همان مؤلف اثر است كه از اختياراتي نسبت به پديدآورده خود برخوردار گرديده است.
در معناي حقوقي حق مولف وسعت و دقت بيشتري نهفته است. به طوري كه منشا، آن از حقوق معنوي انسانها بوده داراي اقسام و انواع خاصي است. اين حق دارايماهيتي دوگانه است. سكه‌اي است كه يك روي آن جنبه معنوي و روي ديگر جنبة مالي (يامادي) دارد.
مؤلف گاه قصد مي‌كند از اثر خود در برابر ديگران به بهره‌برداري مالي و مادي بپردازد و گاه انگيزه او صرفا معنوي و اخلاقي است. بديهي است كه هرگونه بهره‌برداري، هنگامي معني پيدا مي‌كند كه اثر مؤلف به جامعه عرضه شده باشد. دو حقي كه پديد‌آورنده نسبت به اثرش دارد بدين معنا هستند:
1) حق‌مادي: اين است كه مزد زحمات پديد آورنده از آن خود او باشد و كس ديگري از آن سوء استفاده نكند. امتياز يا اعضاي اثرش در اختيار خودش قرار بگيرد وبتواند هر طور كه مي‌خواهد و با هركس كه صلاح مي‌داند قرارداد ببندد و اثرش را به جامعه عرضه كند و به آگاهي مخاطباتي كه در نظر دارد، برساند.
2) حق معنوي: اين است كه پديد‌آورنده سواي حقوق مادي از حقوق ديگري نيز برخوردار است كه اصطلاحا به آنها معنوي و گاه نيزاخلاقي، مي‌گويند،‌ مانند اينكه: اثرش به نام خود او شناخته شود؛ هرگاه كه خواست بتواند در آن دست ببرد، تغيير دهد، جابه‌جا كند، ازنو بنويسيد، به شكل ديگري ارائه دهد، بر آن بيفزايد، از آن بكاهد و اين كارها هيچ‌گاه و از سوي هيچ‌كس بدون اجازه او صورت نگيرد.
حق مؤلف داراي كاربردهاي وسيعي در صنايع چاپ و نشر و برنامه‌نويسي كامپيوتر و نيز سينما و تئاتر و موسيقي و معماري و مجسمه‌سازي و هم چنين عكاسي و صنايع دستي و فني و فرهنگي است. به طوري كه تنها راه دسترسي مجاز به اين محصولات، رعايت جوانب مختلف حقوق پديد‌آورندگانآنهاست.
امروزه به همراه غالب آثار عملي، فرهنگي، هنري و ادبي شرط رعايت حقوق پديد‌آورنده ضميمه است. مگر در برخي آثار مذهبي كه بهمنظور رفع موانع تبليغي از آن صرف نظر مي‌كنند.
از فوايد وجود و رعايت حقوق پديد‌آورندگان مانند ديگر حقوق جوامع، تضمين سلامت اجتماعي و روابط موجود در آن است، كه موجبات بقاء و رشد و تعالي آن را فراهم كرده مي‌تواند در تنظيم ارتباطات صحيح و مفيد موثر باشد و افراد جامعه را به حقوق خود آشنا كند و آنان را از تجاوز به حقوق يكديگر برحذر دارد. بديهي است جامعه‌اي سعادتمند خواهد بود كه تمامي افراد آن به حقوق خود آشنا بوده و آن را محترم بدارند.
حق مؤلف دامنه‌اي گسترده دارد، مؤلف گاه در نقش پديد‌آورنده يك مقاله يا كتاب ظاهر مي‌شود و گاه در نقش يك برنامه‌نويس كامپيوتري و در مواردي بهعنوان نقاش، آهنگساز، شاعر، بازيگر سينما و تئاتر، مجسمه‌ساز، حكاك، طراح، ناشر، كارگردان، مترجم، بنگاه سخن پراكني و پخش فيلم، مركز ماهواره‌اي، ويراستار، دوبلر و از اين قبيل.
بنابراين، مؤلف هم مي‌تواند فرد باشد و هم سازمان. يعني شخصيت حقيقي يا حقوقي داشته باشد، يا حتي يك ملت باشد؛ كه البته از طريق دولت يا سازماني حقوقي تجلي خواهد يافت.
مؤلف مي‌تواند در قيد حيات باشد و شخصا اعمال حقكند يا از طريق اعطاي وكالت به ديگري قدرت اعمال نفوذ را براي خودمحفوظ نگه دارد و يا حتي براي بعد از فوت خود وصيت كند.
يادداشت حق مؤلف كه روي آثار منتشره مشاهده مي‌شود را چنين به آن اشاره مي‌كنيم: در كتابها صفحه پشت صفحه عنوان بلند را اصطلاحا صفحه حقوقي مي‌نامند. در اين صفحه گذشته از نامهايي كه بايد حتما ذكر شود تا حقوق خاص آنها در آن كتاب شناخته و حفظ شود، معمولا نماد و يادداشتي هست كه حق مؤلف را تصريح مي‌كند؛ به عنوان مثال در كتابهاي فارسي از اين قبيل عبارتها مي‌نويسند: “حق چاپ محفوظ“؛ “حق طبع محفوظ است“؛ “همة حقوق براي ناشر محفوظ است“ و ...
كشورهايي كه به معاهده‌هاي حق مؤلف پيوسته‌اند، نماد © را در صفحه حقوقي و معمولا وسط همين صفحه چاپ مي‌كنند؛ اين نماد كه اكنون در شمار نمادهاي بين‌المللي است، در 1952 در معاهده ژنو برگزيده شد. نماد è به معناي اين است كهحقوق براي ناشر اثر محفوظ است.
نماد حق مؤلف تنها براي كتاب به كار نمي‌رود،‌ بلكه نوعي اطلاعيه و اعلام حقوقي است كه روي انواع و اقسام مواد چاپي، مانند جزوه‌ها، برخي تصويرها، ديوار كوبها، نرم افزارها و بسته‌هاي آموزشي گذاشته مي‌شود و بر حق مؤلف و حفظ و حمايت قانوني آن تصريح دارد.
در پايان هم اشاره‌اي كوتاه به حق مؤلف در ايران داريم:
در مجموعه قوانين رسمي ايران، به موجب دو قانون كهيكي مصوب 3 آذر 1348 كه “قانون حمايت مولفان و مصنفان و هنرمندان“نام دارد و شامل چهار فصل، سي و سه ماده و سه تبصره است و ديگري 6دي 1352 “قانون ترجمه و تكثير كتب و نشريات و آثار صوتي كه شامل دوازده ماده و يك تبصره مي‌باشد“، و هر دو هنوز به قوت قانوني خود باقي است، از همه گونه آثار معنوي، از نوشته‌هاي علمي، فني، ادبي و هنري گرفته تا آثار موسيقي و ديداري- شنيداري، آثارعكاسي و نقاشي ومعماري و حتي طرحهاي مهندسي حمايت مي‌شود.
منابع
1ـ اذرنگ، عبدالحسين، (آشنايي، با چاپ و نشر).- تهران: سمت، 1375
2ـ آذرنگ، عبدالحسين، (حق مؤلف).- فصلنامه كتاب، پاييز و زمستان 1373
3ـ جهاني، علي نقي، (نگاهي به قوانين كپي‌رايت).- پيام بهارستان، سال اول، شماره 8، دي ماه 1380
4ـ رينگر، باربارا، (كپي رايت يا حق مؤلف)، ترجمه اسدالله امرايي.- كتاب ماه
5ـ عرب اسدي، محمد حسن: (حق مؤلف، مفهوم و كاربرد).- پيام كتابخانه، سال دوم، شماره چهاردهم، 1372-
گزارش مختصري از برگزاري اولين همايش كتابداري و اطلاع‌رساني توسطهنرستان كاردانش دخترانه شهداي شركت برق
فاطمه هراتيان،
كارشناس كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه فردوسي مشهد
وجيهه ثامني،
دانشجوي كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه آزاد اسلامي واحد شيروان
به دنبال دايرشدن رشته كتابداري به عنوان يك رشته از نه رشته داير در هنرستان دخترانه شهداي شركت برق مشهد و پذيرش 24 دانش‌آموز (در اولين دوره)در مقطع دبيرستان، مسؤولين محترم دبيرستان فوق با نظر مثبت ناحيه2 آموزش و پرورش و مشاوره و همراهي انجمن كتابداري و اطلاع‌رسانيايران (شاخه خراسان) و گروه كتابداري همايشي را برگزار كردند كه در اين همايش اهدافي، از جمله موارد مندرج زير دنبال مي‌شد:
1ـ سعي در ارائه تصوير صحيح و روشن از رشته و حرفه كتابداري و موقعيتفعلي و آينده كتابداران به دانش‌آموزان اين رشته و اولياء آنان.
2ـ آشنا كردن دانش‌آموزان با اساتيد و صاحبنظران اين رشته در دانشگاه با دعوت از گروه كتابداري و اعضاي هيأت مديره انجمن شاخه خراسان در همايش
3ـ استفاده از نظرات اعضاي محترم گروه و انجمن برايپيشبرد اهداف در تربيت دانش‌آموزان در ادامه راه
4ـ معرفي و شناساندن شكل‌گيري اين رشته در هنرستان فوق به مسؤولين مختلف آموزش وپرورش و جامعه كتابداران دانشگاهي براي جلب حمايتهاي علمي و اجرائي
مسؤولين برگزار كننده طي دو جلسه مشتركي كه با اعضاي انجمن داشتند، همچنين مشورت با اعضاي محترم گروه كتابداري دانشگاه فردوسيسعي داشتند تا همايش فوق را اصولي و علمي‌تر برگزار نمايند.
در اين همايش كه تعدادي از مسؤولين محترم آموزش و پرورش و اعضاي هيأتمديره انجمن شاخه خراسان و اولياء دانش‌آموزان حضور داشتند، تعدادي مقاله ارائه شد. از مقاله‌هاي ارائه شده سه مورد توسط دانش‌آموزان
اين رشته و دو مقاله توسط مدرسين ارائه گرديد. همچنين آقايانيغمائي دبير انجمن شاخه خراسان وازغندي معاونت محترم آموزش متوسطه نظري و مهارتي، عبدي معاونت محترم آموزش و پرورش ناحيه 3، آزاديرياست محترم ناحيه 4 آموزش و پرورش و خادم سخنراني كردند.
معرفي چند موتور جستجوي ايراني
هاله فرزانه حسن‌زاده،
دانشجوي رشته كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه پيام نور مشهد
Iranhoo (www.irnahoo.com)
اين موتور، به عنوان بانك اطلاعاتي ايران معرفي شده است و از بخشهاي مختلفي چون پست الكترونيكي، بازار و تجارت، بانك اطلاعات شركتها، نيازمنديها، دانستيهاي جهان در زمينه‌هاي گوناگون، مجله تندرستي، مجله ورزشي و كودكان تشكيل شده است در اين موتور امكان جستجوي ساده و پيشرفته وجود دارد.
Parseek (www.parseek.com)
در اين موتور امكان جستجوي فارسي و انگليسي فراهم شده است، همچنين در اين موتور جستجو يك واژه‌نامه (انگليسي- فارسي نيز وجود دارد. از ديگر امكانات اين موتور، اعلام نرخ ارز، طلا و سكه قسمت مربوط بهسايت روزنامه‌هاي ايران مي‌باشد.
Parslinks(www.parslinks.com)
در اين موتور بخشهاي مختلفي مانند اخبار در زمينه‌هاي گوناگون
سايتهاي مربوط به شبكه‌هاي راديو و تلويزيون ايران و تعدادي سايتهاي متنوع ديگر و شركت‌هاي ايراني در نظر گرفته شده است همچنين در اين موتور امكان جستجو به زبان انگليسي نيز فراهم شده است.
Iranindex(www.iranindex.com)
در اين موتور جستجو بخشهاي مختلفي مانند اخبار ايران، ورزش، آب و هوا و گفتگوي الكترونيكي وجود دارد همچنين امكان جستجوي ساده و پيشرفته موضوعات مورد نظر به زبان انگليسي نيز وجود دارد.
برگرفته از نشريه تازه هاي اطلاع‌رساني و اطلاع‌ يابي
ده دليل براين كه اينترنت جانشين كتابخانه نمي‌شود
نويسنده: ماركهرينگ
ترجمه: سيمين نيازي
گردآوری: هاله فرزانه حسن‌زاده،
دانشجوي كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه پيام نور مشهد
در اين مقاله نويسنده ضمن بيان نگراني از تأثير منفي اينترنت بر فرهنگ مطالعه بهبيان 10 دليل بر اينكه اينترنت نمي‌تواند جانشين كتابخانه و منابعچاپي شود پرداخته است:
1ـ ناچيز بودن مواد رايگان در اينترنت و گران بودن استفاده از آن
2ـ عدم سازماندهي اطلاعات و عدم وجود روشهاي جست و جوي جامع در آن
3ـ عدم كنترل كيفيت بر روي اطلاعات كه ازاينترنت به دست مي‌آيد
4ـ تغيير عناوين و آدرس سايتها و نشريات بدون اعلام قبلي
5ـ محدوديت‌هاي ناشي از حق مؤلف در دستيابي به اطلاعات
6ـ خستگي حاصل از مطالعه كتابهاي الكترونيكي براي مدت زياد
7ـ عدم تحقق كتابخانه كاملا مجازي
8ـ عدم تحقق كتابخانه‌هاي مجازيدولتي به علت هزينة بالا
9ـ وسعت زياد و عمق كم اطلاعات موجود
10ـ انس بيشتر انسان با منابع چاپي و كتاب نسبت به رايانه
در پاياننويسنده ابراز مي‌دارد، كتابخانه‌ها مظهر خود فرهنگي و نماد كليت دانش هستند اگر آنها را منسوخ كنيم، حكم مرگ وجدان جمعي ملي خود و همچنين حكم محكوميت اعلان نشده سپرده شدن ميراث فرهنگي‌مان به زباله دان تاريخ را امضا كرده‌ايم. وي نيز مي‌افزايد اينترنت شگفت‌آور است، اما ادعاي جمعي كه معتقدند اينترنت سبب مهجور شدن كتابخانه مي‌شود. همان قدر نابخردانه است كه گفته مي‌شود وجود كفش سبب عدم نياز به داشتن پا مي‌شود.
فصلنامه كتاب دوره سيزدهم، شمارة 3، پاييز1381
نويسنده: مارك هرينگ
مترجم سيمين نيازي
گزارش مختصري از كارگاه‌هاي آموزشي برگزار شده توسط انجمن كتابداري و اطلاع رساني تابستان 1382
فاطمه هراتيان،
كارشناس كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه فردوسي مشهد
هاله فرزانه حسن‌زاده،
دانشجوي كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه پيام نور مشهد
پيرو تجربه موفق انجمن در برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي در تابستان 81 كه با استقبال بسيار خوبي روبرو شد، امسال نيز در بيست و هشتمين جلسه انجمن كه در تاريخ شنبه 3/3/82 بر گزار شد، مسأله برنامه‌ريزي براي برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي تابستان 1382 مطرح شد. سركار خانم دري‌فر مسؤول محترم كميته آموزش، برنامه پيش‌بيني شده براي تابستان 82 را همراه با نقطه نظراتي در اين باره- كه انعكاس بازخورد شركت‌كنندگان دوره قبل و تقاضا‌هاي شفاهي و كتبي طرح شده در پرسشنامه‌ها و نشست‌هايانجمن بود- مطرح كردند.
برنامه تنظيم شده كه شامل عنوان و زمان برگزاري كارگاه‌ها بود به كتابخانه‌هاي مختلف سازماني، آموزشگاهي، تخصصي، و ... ارسال شد و پس از دريافت اسامي متقاضيان كارگاه‌ها به شرح مندرج زير در محل كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه فردوسي تشكيل گرديد و تعداد 32 نفر از كتابداران از كتابخانه‌هاي مختلف ازسراسر استان بعضي در يك كارگاه و اغلب در بيش از يك كارگاه شركت كردند.
بدون شك اجراي برنامه‌هاي فوق توسط انجمن مقدور نبود مگر باهمراهي خوب و مؤثر كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه فردوسي بهويژه سركار خانم دكتر پريرخ رياست محترم كتابخانه كه با در اختيارگذاشتن مكان و تجهيزات كتابخانه امكان برگزاري كارگاه‌هاي فوق را فراهم آوردند. همچنين كليه مدرسين كه داوطلبانه كارگاه‌هاي فوق را اداره كردند به ويژه اينكه علاوه بر مدرسيني كه عضو هيأت مديره انجمن شاخه خراسان بودند (آقاي دكتر رحمت‌ا... فتاحي، خانم فرزانه فرجامي، خانم نفيسه دري‌فر،‌ خانم فاطمه هراتيان(كمك مدرس)) پنج نفرديگر كه تقاضاي همكاري انجمن را پذيرفتند، خارج از اين مجموعه بودند (اقاي مهندس مهدي فرحناكي از شركت طوس‌آب/ خانم پروانه مديراماني ،كارشناس ارشد كتابداري از دانشگاه علوم پزشكي مشهد/ خانم زهره عباسي كارشناس ارشد كتابداري از كتابخانه‌ مركزي و مركز اسناد دانشگاهفردوسي/ خانم فرشته ناقدي احمدي كارشناس شاغل در كتابخانه مركزي ومركز اسناد دانشگاه فردوسي و آقاي محمود اعتضادي كتابخانه دانشكدهالهيات) كه انجمن كتابداري و اطلاع رساني از تك تك اين عزيزان سپاسگذاري مي‌نمايد.
مدت برگزاري تاريخ برگزاري نام كارگاه
آشنايي با اينترنت (مقدماتي)
آشنايي با اينترنت (پيشرفته)
آشنايي با پست الكترونيكي
آشنايي با امكانات windows
آشنايي با نرم‌افزار كتابخانه‌اي نوسا
آشنايي با نرم افزار Excel
آشنايي با نرم افزار PowerPoint
آشنايي با امكانات و قابليتهاي پايگاههاي اطلاعاتي
معرفي كتابخانه دانشگاه آزاد اسلامي واحد مشهد
بتول صبوري،
كارشناس كتابخانه دانشكده الهيات دانشگاه آزاد اسلامي واحد مشهد
كتابخانه دانشگاه آزاد اسلامي واحد مشهد در سال 1361 همزمان با افتتاح واحد مشهد آغاز به كار كرده و هم‌اكنون شامل 11 كتابخانه دانشكده‌اي است كه كتابهاي خريداري شده به صورت متمركز در مركز خدمات فني كتابخانه فهرستنويسي و آماده‌سازي شده، سپس به كتابخانه‌هاي دانشكده‌ها ارسال مي‌شود. هدف كتابخانه ارائه خدمات به اساتيد، دانشجويان وكاركنان دانشگاه مي‌باشد.
نحوه تنظيم و رده‌بندي كتابخانه براساسرده‌بندي كتابخانه كنگره است. مخزن كتابخانه‌ها به صورت قفسه‌بنديمي‌باشد. انجام خدمات فني و تكثير برگه‌هاي فهرستنويسي با استفادهاز نرم‌افزاري كه توسط مهندسين دانشگاه آزاد اسلامي واحد مشهد طرح‌ريزي شده انجام مي‌شود و كتابخانه‌ها نيز در حال مجهز شدن به سيستم كامپيوتري مي‌باشد.
كتابخانه دانشگاه آزاد اسلامي واحد مشهد داراي حدود 94000 جلد و 30000 عنوان كتاب مي‌باشد كه 80% كتب، فارسي و20% لاتين است. كتابخانه داراي 278 عنوان مجله فارسي و 118 عنوان مجله لاتين مي‌باشد و داراي 1500 عنوان پايان‌نامه دوره دكتري، كارشناسي ارشد و كارشناسي مي باشد.
تعداد كل كارمندان كتابخانه 30نفرهستند. جناب آقاي دكتر جهاني رياست كتابخانه را به عهده دارند. 11نفر در مركز خدمات فني و 18 نفر در كتابخانه‌هاي دانشكده‌ها مشغولند. كه از اين تعداد 3 نفر در دانشكده علوم، 3 نفر در دانشكده فني مهندسي، 2 نفر در دانشكده الهيات، 2 نفر در دانشكده حقوق، 2 نفر دردانشكده پزشكي، 1 نفر در دانشكده حسابداري و مديريت، 1 نفر در دانشكده ادبيات و تربيت‌بدني، 1 نفر در كتابخانه بيمارستان آريا، 1 نفر در كتابخانه بيمارستان 22 بهمن و 1 نفر در دانشكده علوم‌تربيتي مي‌باشند.
از تعداد 29 نفر شاغل در كتابخانه ، 18 نفر با مدرك تحصيلي كتابداري و 11 نفر با مدرك تحصيلي غير كتابداري هستند كه عمدتا به فعاليتهاي غير تخصصي و خدماتي در كتابخانه اشتغال دارند.
كتابخانه دانشكده علوم با 17662 نسخه، كتابخانه دانشكده فني مهندسي با 17348 نسخه و كتابخانه دانشكده الهيات با 12514 نسخه كتاب به ترتيب داراي مقامهاي اول تا سوم به لحاظ تعداد موجودي كتابخانه هستند. بيشترين مجلات خارجي و داخلي به كتابخانه دانشكده مهندسي و پزشكي مربوط است.
كتابخانه دانشكده حقوق و علوم سياسي داراي 12000 نسخه، دانشكده پزشكي 8046 نسخه، دانشكده حسابداري و مديريت 8000 نسخه، دانشكده ادبيات و تربيت‌بدني 3927 نسخه، گروه علوم تربيتي 3790 نسخه،‌ بيمارستان اريا 3257 نسخه،‌مركز گلبهار 3044 نسخه و بيمارستان 22 بهمن 2253 نسخه كتاب است.
ساعت كار كليه كتابخانه‌ها به جز كتابخانه‌هاي بيمارستاني،‌صبح‌ها از ساعت 30/12-30/7 و عصرها از ساعت 18-15 و در ماه مبارك رمضان و مرداد ماه از ساعت 15-30/7 به صورت يكسرهمي‌باشد.
كتابخانه‌هاي بيمارستاني (آريا و 22 بهمن) همه روزه به صورت يكسره از ساعت 7 صبح الي 30/14 باز مي‌باشد.
وضعيت كتابخانه‌هاي دانشگاه آزاد اسلامي واحد مشهد به تفكيك كتابخانه‌هاي دانشكده‌ها از نظر تعداد عنوان، تعداد نسخه، تعداد افراد شاغل در كتابخانه دانشكده‌ها در جدول زير به ترتيب تعداد كل كتاب نشان داده شده است.
دانشكده تعداد نسخه كتب فارسي كتب لاتين كتب عربي كتب مرجع مجلاتفارسي مجلات لاتين پايان ‌نامه تعداد كاركنان كتابدار غير كتابدارتعداد اعضا كتب عربي كتب مرجع
گزارشي از برگزاري دومين مجمع عمومي انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران
فاطمه هراتيان،
كارشناس كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه فردوسي مشهد
انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران (شاخه خراسان) پس از تشكيل يك گردهمائي در تاريخ 4/3/81 به عنوان اولين شاخه استاني رسميت يافت و فعاليت خود را آغاز نمود و با تشكيل منظم جلسات هفتگي با اهدافي در راستاي اهداف انجمن كتابداري واطلاع‌رساني ايران به حركت ادامه داد. از جمله فعاليتهاي انجمن مي‌توان به برگزاري دومين گردهمايي سالانه انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران (شاخه خراسان) اشاره نمود كه در اواخر سال 1381 پيشنهاد و مورد توافق اعضاي هيئت رئيسه انجمن قرار گرفت و در بيست و چهارمين جلسه انجمن در 18/1/82 جزئيات برگزاري آن و برنامه‌هاي همايش تشريح و برنامه‌ريزي شد. در اين همايش كه از ساعت 8 تا 11 روز سه‌شنبه9 ارديبهشت 82 در محل آمفي تئاتر دانشكده علوم تربيتي و روانشناسيبرگزار گرديد، اعضاي محترم گروه كتابداري، تعدادي از دانشجويان رشته كتابداري و كتابداراني از ميان مراكز و سازمانهاي مختلف از سطح استان حضور داشتند.
ابتدا، آقاي جواد يغمايي، عضو هيأت علمي گروه كتابداري دانشكده علوم تربيتي گزارشي از فعاليتهاي انجمن (شاخه خراسان) در يك سال اخير ارائه نمودند، سپس به منظور تجليل از دو تن ازاساتيد بازنشسته رشته كتابداري آقايان دكتر محمدحسين دياني و اميرعباس مجذوب صفا لوح تقدير اهداء گرديد و پس از آن آقاي دكتر فتاحي رئيس انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران و مدير محترم گروه كتابداري دانشكده علوم تربيتي يك سخنراني علمي با عنوان ”ارزش افزوده اطلاعات و نظامهاي اطلاعاتي” ارائه نمودند. در پايان، جلسه پرسش و پاسخ برگزار شد كه در آن اعضاي هيأت مديره انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران (شاخه خراسان) به سؤالهاي مطرح شده پاسخ گفتند.
مصاحبه با آقاي دكتر رحمت‌الله فتاحي استاديار دانشكده علوم‌تربيتي و روانشناسي
هاله فرزانه حسن‌زاده،
دانشجوي كتابداري و اطلاع‌رسانيدانشگاه پيام نور مشهد
- لطفا خودتان را معرفي كنيد.
رحمت‌اللهفتاحي هستم در سال 1330 در همدان متولد شدم دوران كودكي و نوجوانيرا در شهرهاي مختلف سپري كردم. در سال 1340 به مشهد آمدم و در سال1353 ليسانس زبان انگليسي را از دانشگاه فردوسي مشهد دريافت كردم.دو سال مشغول خدمت سربازي بودم بين سالهاي 58-55 در رشتة كتابداريدر مقطع كارشناسي ارشد دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شدم. درسال 1371 براي ادامة تحصيل به مدت 5 سال به استراليا رفتم و از آن به بعد هم، مشغول تدريس و فعاليت در حوزة كتابداري در دانشگاه فردوسي مشهد هستم.
- چه تأليفات و ترجمه‌هايي در حوزة كتابداري انجام داده‌ايد؟
من يازده كتاب و سي‌ونه مقاله در حوزة كتابداري تأليف و ترجمه دارم و حدود 12 مقاله هم به زبان انگليسي در سطح بين‌المللي ارائه داده‌ام.
- آقاي دكتر صحبت از كتاب در حوزه كتابداري شد مي‌خواستم بدانم به نظر شما چرا در ايران كتاب در حوزة كتابداري بيشتر ترجمه است تا تأليف؟
خوب اين واضح است، ما تا زمانيكه خودمان توليد‌كننده دانش نباشيم نمي‌توانيم تأليف داشته باشيم به همين دليل هميشهمقداري از دانش و اطلاعات كشورهاي ديگر را وارد كشورمان مي‌كنيم واين امر تا حدي طبيعي است. البته درسالهاي اخير ميزان كارهاي تأليفي در حوزة كتابداري به خصوص كتب درسي كتابداري بسيار زياد شده است. شايد يك دليلش اين است كه تعداد متخصصان و تحصيل‌كردگان در اين حوزه زياد شده است و نيز در سالهاي اخير چند ناشر در حوزة كتابداري فعال شده‌اند كه اين امر در پيشرفت روند كار تأليف بسيار مؤثر است و من اميدوارم كه در آينده تأليفات در اين حوزه بيشتر هم شود.
- لطفا به عنوان رئيس انجمن كتابداري و اطلاع رساني ايران علت غيرفعالبودن انجمن براي مدت 20 سال و اندي را بيان بفرمائيد؟
علت اين وقفه شايد يكي به خاطر شرايط خاص سياسي و فرهنگي كشور به علت جنگ و مسايل ديگر و نيز تعداد كتابداران علاقمند،‌ مشتاق و پرتلاش بوده‌است. مسأله مهم اين است كه در حال حاضر اين انجمن دوباره فعال شده است و براي موفق بودن در فعاليتهايش نياز به همكاري و مساعدت بيش از پيش كتابداران كشور دارد.
- آيا از نظر مالي ارگاني انجمن را حمايت مي‌كند؟
از نظر مالي كتابخانة ملي، كتابخانه مجلس شوراي اسلامي،مركز اسناد و مدارك علمي، انجمن را حمايت مي‌كند. همچنين بودجه مختصري هم وزارت علوم هر ساله به انجمن اختصاص مي‌دهد. اما انجمن براي انجام رسالتش احتياج به بودجه‌هاي فوق‌العاده زيادي دارد و متأسفانه از نظر مالي در مضيقه است.
- آيا انجمن قدرت اجرائي هم دارد؟
كلا انجمنهاي علمي قدرت اجرايي ندارند بلكه بيشتر نقش مشاوره و همفكري با كتابخانه‌ها سازمانهاي مختلف دارد.
- آيا از زماني كه انجمن فعاليتش را شروع كرد، در زمينه ارتقاء جايگاه كتابداري و شأن كتابدار در جامعه فعاليتي انجام داده است؟
انجمن در سالهاي اوليه تأسيسش بيشتر دست اندكار بازسازي ساختار فعاليتهايش بوده است از جمله:
· تدوين اساسنامه و گرفتن عضو
· ايجاد شاخه‌هاي استاني
· ايجاد كميته‌ها و گروه‌هاي تخصصي
· برگزاري سخنرانيها و همايش‌هاي دانشجويي
· مكاتبه با گروه‌هاي آموزشي در زمينة بازبيني درسهاي كتابداري
· اظهار نظر دربارة دو لايحه كتابخانه‌هاي عمومي و كتابخانه‌هاي وزارت علوم
· طراحي و راه‌اندازي وب سايت انجمن براي اطلاع‌رساني بهتر و سريعتر
· انتشار خبرنامه خاص انجمن و تشكيل گروه بحث الكترونيكي
تمام اين فعاليتها براي ساختن زيربناي عمر دوباره انجمن مي‌باشد انجمن جوان است و براي كسب تجربه و انجام فعاليتهايش نياز به مشاركت جمع كثير كتابداران دارد من اميدوارم اين همكاريها گسترشپيدا كند تا انجمن بتواند گامهاي مؤثرتري در حوزة كتابداري كشور بردارد.
- آقاي دكتر ديدگاه شما درباره جهاني شدن اطلاعات چيست؟
مسلما جهاني شدن اطلاعات يا دسترسي همگاني به اطلاعات بسيار موثر و مفيد است و به تدريج باعث به وجود آمدن عدالت اقتصادي و اجتماعي مي‌شود. اطلاعات جزء توليدات بشري است و به فرد و جامعة خاص هم تعلق ندارد اين مسأله را در طول تاريخ نيز شاهد بوده‌ايم آثاري كه به صورت جهاني درآمده‌اند و به همة كشورها نيز رسوخ كرده‌است. جهاني شدناطلاعات بسيار مفيد است در صورتيكه افراد روشهاي استفاده از اطلاعات را بدانند.
- آيا با جهاني شدن اطلاعات نقش كتابخانه‌ها و كتابداران كمرنگ مي‌شود؟
روي اين مسأله بحثهايي شروع شده است اما من فكر نمي‌كنم با توجه به رويكرهاي جديدي كه كتابداران در نقش خودشان به عنوان آموزش دهنده، هدايت كننده و هماهنگ كننده و مشاور اطلاعاتي برعهده دارند خدشه‌اي وارد شود در حال حاضر اطلاعات از ارزشمندي خاصي برخوردار است و كتابداران مي‌توانند با تحليل اين اطلاعات، تبديل آنها به دانش بشري و در اختيار گذاشتن به موقع اطلاعات به كاربران بر ارزشمندي اطلاعات بيفزائيد. ارائه اطلاعات كيفي يعني گزينش اطلاعات خوب، سازماندهي اطلاعات و اشاعه درست و به موقع اطلاعات كهخود ارزش افزوده قلمداد مي‌شود از وظايف مهم و اصلي كتابداران استدر نتيجه جهاني شدن اطلاعات نه تنها نقش كتابداران و كتابخانه‌ها را كمرنگ نمي‌كند بلكه براهميت كار آنها نيز مي‌افزايد.
- نظر شمادر مورد واگذاري كتابخانه‌هاي عمومي به بخش خصوصي چيست؟
اين مسأله حدود يكسال است كه مطرح شده و نظر بر اين است كه بعضي از خدمات كتابخانه‌اي به بخش خصوصي واگذار شود اگر اين امر منجر شود كه به شهروندان هزينه‌اي تحميل گردد ميزان علاقه شهروندان براي استفاده از امكانات كتابخانه‌اي كمتر خواهد شد. در نتيجه كتابخانه‌ها در انجامرسالتشان دچار مشكل مي‌شوند. خصوصي‌سازي در بخش فرهنگ كمي دشوار است و من بعيد مي‌دانم اين طرح عملي شود. البته‌ ما با اين طرح موافق نيستيم و انجمن كتابداري هم در اين زمينه فعاليتهايي را انجام داده است.
- آينده كتابداري ايران را در مقايسه با كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه چگونه مي‌بينيد؟
ما با كشورهاي توسعه يافته فاصله زيادي داريم. آنها در توليد اطلاعات و امكان استفاده از اينترنت و بانكهاي اطلاعاتي بسيار از ما جلوتر هستند و متوقف هم نمي‌شوند. در مقايسه با چنين كشورهايي مي‌توان گفت حرفي براي گفتن نداريم اما در سطح كشورهاي در حال توسعه، اگر نسل جوان كتابدار ما تلاش بيشتري نمايند در آينده مي‌توان حرفي براي گفتن داشت.
- كتابداري و كتابدار را لطفا تعريف نمائيد؟
كتابداري يعني فعاليت در عرصة معنويو فرهنگي در يك جامعه و كتابداران افرادي هستند كه با عشق و علاقهبه سازماندهي دانش بشري مي‌پردازند و آنها را در اختيار كاربران قرار مي‌دهند و در پيشرفت جامعه در ابعاد مختلف علمي و فرهنگي نقش به سزايي ايفا مي‌نمايند. البته در كار با سختيها و دشواريهايي روبرو هستند اما با عشق و علاقه در زمينه خدمت در اين حوزه احساس رضايت‌مندي از شغل خود تمام مشكلات را پشت سر مي‌گذارند.
- به عنوان آخرين سؤال اگر دوباره قرار بود از مقطع ديپلم شروع كنيد چه رشته‌اي را انتخاب مي‌كرديد؟ چرا؟
بازهم كتابداري، چون دراين حرفه ميزان رضايت از كار و خدمت به جامعه در سطح بالايي قرار دارد.
در پايان از اينكه وقتتان را در اختيار خبرنامه انجمن شاخه خراسان قرار داديدبسيار سپاسگزارم.
بخشي از فعاليتهاي انجمن
فرزانه فرجامي،
كارشناس ارشد كتابداريو اطلاع‌رساني و مسؤول كتابخانه دانشكده مهندسي
انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران (شاخه خراسان) در جهت ارتقاء دانش و آگاهي‌هايتخصصي، بحث و گفتگو و تبادل نظر، برگزاري همايشهاي علمي را در دستور كار خود قرارداده است. اين همايشها از طريق كميته گردهمائي‌ها برگزار مي‌شود. انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني در اين زمينه از سازمانها و ارگانهاي مختلف از جمله اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي خراسان، دانشگاه علوم‌پزشكي، سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و اسناد آستانقدس رضوي، دانشگاه پيام نور، دانشگاه آزاد اسلامي و كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان دعوت به همكاري نموده است.
طبق برنامه زمانبندي هر دو ماه يكبار اين همايشها برگزار خواهد شد، همايشها شامل سخنراني، پرسش و پاسخ و بازديد از كتابخانه به مدت يك نيم روز خواهدبود.
- اولين همايش مشترك انجمن در تاريخ 17 مهرماه سال جاري با همكاري اداره كل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در محل مجتمع فرهنگي امام رضا برگزار گرديد.
- دومين همايش در تاريخ 17 آذرماه با همكاري دانشگاه علوم‌پزشكي برگزار خواهد شد. سخنرانيها در اين همايش حولمحور نقش كتابداران در عصر حاضر و پايگاه‌ها و مراجع الكترونيكي خواهد بود.
- سومين همايش در بهمن ماه با همكاري سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز آستان قدس رضوي برگزار خواهد شد.
- چهارمين همايش در فروردين ماه سال 1383 با همكاري دانشگاه پيام نور برگزار خواهد شد سخنرانيها در اين همايش در خصوص “آموزش از راه دور“ و “روش‌هاي دسترسي به اطلاعات“ خواهد بود.
- پنجمين همايش در خرداد ماه سال 1383 با همكاري دانشگاه آزاد برگزار خواهد شد.
- ششمين همايش درمرداد ماه سال 1383 با همكاري كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانانبرگزار خواهدشد.
لازم به ذكر است كه برگزاري همايشهاي دانشجويي نيز در برنامه كار كميته گردهمائي‌ها در نظر گرفته شده است. دومين همايش دانشجويي در تاريخ 26 آبان ماه در محل تالار اجتماعات كتابخانه دانشكده علوم‌تربيتي دانشگاه فردوسي مشهد برگزار خواهد شد.
بازنشستگي استاد كتابداري و اطلاع رساني
منصور ميرزايي كارشناس كتابخانه مركزي و مركز اسناد و
مسؤول روابط عمومي انجمن كتابداري واطلاع‌رساني خراسان
در دهم شهريور 1319 مصادف با سالروز ولادت با سعادت سرور سالار شهيدان حسين بن علي (ع) چشم به جهان گشود و افتخار يافت كه نامش را حسين نهادند دوره ابتدايي را در سال 1333 به پايان رساند و به مقتضاي شرايط آن زمان تا سال 1342 در كارخانه نخريسي و نساجي خراسان به كار پرداخت. همزمان از سال 1339 تا 1343 دورهدبيرستان را در كلاسهاي شبانه در رشته رياضي به پايان برد. دوره سربازي را با عنوان سپاه دانش ممتاز و تدريس دوره ابتدايي در قريه عباس‌آباد نزديك سنگ بست مشهد در سال 1345 را به اتمام رساند و از آن سال تا 1347 با عنوان آموزگار در قريه حسن‌آباد خرقان ساوه در كلاسهاي ابتدايي به كار اشتغال داشت.
در سال 1346 وارد دانشكده علوم‌تربيتي دانشگاه تهران شد و سه سال و نيم بعد در رشته علوم‌تربيتي (مشاوره و راهنمايي) و گواهي گذراندن 30 واحد فرعي درسهاي كتابداريفارغ‌التحصيل شد. در سال 1350 همزمان در كارشناسي ارشد كتابداي و نيز علوم‌تربيتي پذيرفته شد و مورد اول را كه علم كتابداري و اطلاع‌رساني بود براي تحصيل انتخاب كرد.
طي دوره كارشناسي ارشد كتابداري به كار در كتابخانه مركز مطالعات عالي بين‌المللي دانشگاه تهران و كتابخانه دانشكده حقوق دانشگاه تهران كه از سال 1348 شروع شده بود ادامه داد. در خرداد 1353 به عضويت هيأت علمي دانشكد ادبيات و علوم‌انساني دانشگاه جندي شاپور پذيرفته شد و ضمن تدريس درس آشنايي با كتابخانه مسؤوليت كتابخانه همين دانشكده را نيز برعهده داشت. در سال 1356 براي ادامه تحصيل در دوره دكتري كتابداري و اطلاع‌رساني به دانشگاه ايالتي رانگرز در ايالت نيوجرسي آمريكا رفت و پس از دو سال و هفت ماه در تيرماه 1359 در پي دفاع از پايان‌نامه خود “انگيزه‌هاي مديريت در مديران كتابخانه‌هاي بزرگ دانشگاهي“ و كسب دكتري كتابداري و اطلاع‌رساني به ايران بازگشت.
با آغاز جنگ تحميلي بين ايران و عراق مدتي مسؤوليت سر وسامان دادن به كتابهاي مصادره شده در دوران انقلاب در وزارت ارشاد اسلامي مشغول بود و در سال 1361 براي آماده‌سازي و راه‌اندازي كتابخانه‌هاي دانشگاه شهيد چمران به عنوانرياست كتابخانه مركزي به اهواز بازگشت و پنج سال به اين مسؤوليت پرداخت. از سال 1362 مديريت گروه كتابداري و اطلاع‌رساني دانشگاه شهيد چمران را نيز برعهده گرفت و به مدت 14 سال در همين مقام خدمت كرد. در سال 1374، در پي درخواست شخصي، به زادگاه خود يعني مشهد مقدسمنتقل شد و در اين دانشگاه نيز چهار سال مديريت گروه را برعهده داشت. از اواخر سال 1379 تا 28 اسفند 1381 به عنوان معاون پژوهشي دانشكده علوم تربيتي خدمت كرد. ايشان در بهمن 1381 درخواست بازنشستگي خود را تقديم كرد و از 28 اسفند 1381 بازنشسته شد.
ايشان در بيشتركنفرانسها و سمينارهاي علمي به سخنراني و ارائه مقاله پرداختند. از ديگر خدمات ايشان نقش كليدي در تأسيس دوره كارداني، كارشناسي ناپيوسته، كارشناسي و كارشناسي ارشد كتابداري در دانشگاه شهيد چمران اهواز، مؤسس دوره‌ كارشناسي ارشد در دانشگاه فردوسي مشهد و دكترا بين دانشگاه شيراز و دانشگاه مشهد مي باشد و هم‌اكنون مدرس دوره تحصيلات تكميلي هستند. ايشان داوري كتاب سال جمهوري اسلامي ايران در حوزه كتابداري و اطلاع رساني بخش كليات و كتب مرجع از سال 1378 تا سال 1382 را برعهده داشتند.
مهمترين مسؤوليتهاي ديگر وي كه در سالهاي خدمت خود برعهده داشته است عبارت بود از راه‌اندازي و سردبيري مجله علوم‌تربيتي و روانشناسي دانشگاه شهيد چمران به مدت 6 سال، راه‌اندازي و سردبيري مجله علوم‌تربيتي و روانشناسي دانشگاه فردوسي به مدت 4 سال، راه‌اندازي و سردبيري مجله كتابداري و اطلاع‌رساني كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي به مدت 5 سال (كه هم‌اكنون نيز ادامه دارد)، عضو هيأت تحريريه سه مجله فوق‌الذكر و مجله علوم‌انساني دانشگاه شيراز از ابتداي راه‌اندازي اين مجلات،‌ عضو هيأت تحريريه مجله علوم اطلاع‌رساني و فناوري اطلاعات شيراز و مجله علوم انساني دانشگاه اروميه، عضويت در كمسيون تخصصي هيأت مميزه دانشگاه شهيد چمران ودانشگاه فردوسي مشهد، رياست كميسيون اطلاع‌رساني شوراي پژوهش و فناوري استان خراسان و عضو متخصص در انجمن كتابخانه‌هاي خراسان، مشاور كتابخانه مركزي و مركز اسناد آستان قدس و مشاور اطلاع رساني مركزخراسان شناسي، عضو مؤسس انجمن كتابداري و اطلاع رساني ايران در سال 1378 و مدير مسؤول انتشارات كتابخانه رايانه‌اي، مجري كارگاه روشتحقيق براي استادان دانشگاه فردوسي، دانشگاه آزاد اسلامي، دانشگاهبيرجند و دانشگاه سبزوار.
فعاليتهاي پژوهشي ايشان تا به حال 60 مقاله در مجلات علمي / پژوهشي و يا ترويجي دانشگاهي ايران منتشر كرده‌ است. كه ده مقاله برگزيده از اين مقالات در كتاب: مباحث بنياني در كتابداري و اطلاع رساني ايران منتشر و در دسترس است.
فهرست كتابهاي تأليف و ترجمه ايشان براي دوره‌كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري كتابداري و اطلاع‌رساني به شرح زير است.
1ـ محمد حسين دياني. فهرست مقالات حقوقي 1346 تا 1351. تهران: مركز اسناد و مدارك علمي،1364.
2ـ محمد حسين دياني. فهرست مشترك مجلات لاتين كتابخانه‌هايدانشگاه شهيد چمران. تهيه كننده محمد حسين دياني و احمد زرگر. اهواز: دانشگاه شهيد چمران، 1364.
3ـ محمد حسين دياني. روشهاي تحقيق در كتابداري. تهران: مركز نشر دانشگاهي، 1369.
4ـ محمد حسين دياني. مباني مرجع، فنون پرسش كاوي و پاسخ‌يابي از منابع كتابخانه. جرالد جهود و جوديت شيك براوناگل. ترجمه و تأليف محمد حسين دياني و عبدالحميد معرف‌زاده. مشهد: آستان قدس رضوي، معاونت فرهنگي، 1370.
5ـپي. جي. هيگينبوتام. محاسبات آماري با نرم افزار PCTAB. ترجمه محمد حسين دياني و كبري سقاء پيرمرد. مشهد: جهان انديشه كودكان، 1373.
6ـ الاين زارمبا جنريش و ادواردجي. جنريش. مصاحبه در بخش مرجع كتابخانه. ترجمه محمد حسين دياني. اهواز: دانشگاه شهيد چمران، 1374.
7ـ محمد حسين دياني. مجموعه‌سازي و فراهم‌آوري در كتابخانه‌ها، اهواز: دانشگاه شهيد چمران، 1378.
8ـ محمد حسين دياني و محمدرضا داورپناه، مفاهيم و روشهاي ذخيره و بازيابي اطلاعات از نرم‌افزارهاي كتابخانه‌اي فارسي. مشهد: دانشگاه فردوسي، 1378.
9ـ محمد حسين دياني. مقدمه‌اي بر آرشيو. مشهد: دانشگاه فردوسي، 1377.
10ـ محمد حسيندياني. مواد و خدمات مرجع، فشرده درسها. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1379.
11ـ محمد حسين دياني. سنجش خوانايي نوشته‌هاي فارسي؛ خوانانويسي براي كودكان، نوسوادان و نوجوانان. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1379.
12ـ محمد حسين دياني. مباحث بنياين در كتابداري و اطلاع رساني ايران. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1379.
13ـ محمد حسين دياني. مواد و خدمات كتابخانه براي نوسوادان، كودكان و نوجوانان، فشردهدرسها. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1380.
14ـ محمد حسين دياني. فراهم‌آوري و مجموعه‌سازي، فشرده درسها. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1380.
15ـ بروس‌آر.كينگما. اقتصاد اطلاعات. ترجمه محمد حسين دياني و كبري سقاء پيرمرد. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1380.
16ـ محمد حسين دياني. شناسنامه كتابخانه‌هاي خراسان. مشهد: انتشارات كتابخانه رايانه‌اي، 1380.
17ـ تيلور، آرلين‌جي. سازماندهي اطلاعات. ترجمه محمد حسين دياني. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1381.
18- چكيده پايان‌نامه‌هاي دكتري تخصصي پزشكي دانشگاه علوم پزشكي مشهد. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1380.
19ـ محمد حسين دياني. اصول و خدمات مرجع دركتابخانه‌ها و مركز اطلاع‌رساني. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1382.
20ـ محمد حسين دياني. گلوگاه‌هاي پژوهش در علوم اجتماعي. مشهد: كتابخانه رايانه‌اي، 1382.
گرايشهاي علمي / پژوهشي
مجموعه‌سازي، خدمات مرجع، ذخيره و بازيابي اطلاعات، پايگاه‌هاي اطلاعاتي، پژوهش وتحليل آماري مي‌باشد.
راهنمايي پايان‌نامه‌هاي تحصيلات تكميلي:
1ـ عبد‌النبي عرب‌زاده “بررسي نظرات مسؤولان بخش سفارشات خارجي كتابخانه‌هاي دانشگاهي كشور در تهيه مواد و منابع علمي كتاب و مجله) از طريق ناشران و كارگزاران- از دانشكده مديريت و اطلاع‌رساني پزشكي، شهريور 1372
2ـ گل‌نسا گليني‌مقدم، مقايسه و بررسي دسترس‌پذيري فيزيكي كتابها در حوزه‌هاي علوم و علوم‌انساني / اجتماعي در دانشگاه فردوسي مشهد. مشهد شهريور 1379.
3ـ شهلا گنجي “ميزان دسترس‌پذيري (مالكيت) و استفاده از كتابهاي سال و كتابهاي نمونه تحقيق در كتابخانه‌هاي دانشگاه فردوسي و كتابخانه مركزي آستان قدس رضوي مهر 1379
4ـ محمود سالاري “بررسي تطبيقي ميزان استفاده از پايان‌نامه تحصيلات تكميلي در مجله‌هاي علمي، سه رشته علوم‌تربيتي و روانشناسي و كتابداري دانشگاه فردوسي مشهد زمستان 1378.
5ـ اعظم صنعت‌جو “بررسي توزيع موضوعي، جغرافيايي و نيروي انساني طرحهاي تحقيقاتي و قابليت ارائه خدمات تحويل مدرك در مراكز تحقيقاتي وزارت جهاد سازندگي (از سال 1369 تا سال 1378) دانشگاه فردوسي مشهد- اسفند 1379
6ـ مهديخادميان، “ بررسي احتمال تأثير پذيري مجموعه ادواريهاي چاپي از مجموعه ادواريهاي الكترونيكي دسترس‌پذير در دانشگاه فردوسي مشهد 1380
طرح‌هاي تحقيقاتي مصوب
1ـ فهرست مشترك مجلات لاتين موجود در كتابخانه‌هاي دانشگاه شهيد چمران اهواز- 1364
2ـ فهرست مشترك مجلات فارسي موجود در كتابخانه‌هاي دانشگاه شهيد چمران اهواز- 1365
3ـ روشهاي كسب و اشاعه اطلاعات علمي توسط اعضاء هيأت علمي دانشكده كشاورزي دانشگاه شهيد چمران اهواز- 1365
4ـ سه فرمول براي تعيين سطح خوانايي نوشته‌هاي فارسي ويژه نوسوادان – 1367
5ـ طرح كامپيوتري كردن مجلات لاتين كتابخانه‌هاي دانشگاه شهيد چمران – 1369
6ـ طرح كامپيوتري كردن كتابهاي لاتين كتابخانه مركزي و كتابخانه دانشكده علوم‌تربيتي- 1369
7ـ خوانائي رشته‌هاي فارسي ويژه نوسوادان 1372
8ـ بررسي امكانات بالقوه كتابخانه‌هاي مساجد اهواز براي تبديل شدن به كتابخانه‌هاي عمومي 1374
9ـ پايگاه منابع اطلاعاتي در آموزش دانشجويان دانشگاه فردوسي 1377
10ـ شناسنامه كتابخانه‌هاي خراسان – 1378 مصوب مركز خراسان‌شناسي
11ـ چكيده پايان‌نامه‌هاي تخصصي پزشكي دانشگاه علوم‌پزشكي مشهد 1380
12ـ‌ مقايسه عملكرد تحصيلي دانشجويانعلوم تجربي و رياضي در رشته كتابداري و اطلاع‌رساني 1381
13ـ ساخت پايگاه اطلاعاتي طرح‌هاي پژوهشي دولتي انجام شده در خراسان از سال 1370-1380. سازمان مديريت و برنامه‌ريزي خراسان:1381-1382.
سرمقالــه
اميدها و آينده
عباسعلي عابدي استاد، كارشناس ارشد علوم‌كتابداري و اطلاع‌رساني،
عضو هيأت مديره انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران(شاخه خراسان) و
رابط انجمن و سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي (ع)
اراده و مشيت الهي باعثخلق كائنات و افلاك است “يقول له كن فيكون“. خلق مخلوقات به ويژه انسان داراي هدف خاص و معلومي است “و ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون“ . انسان را فقط بريا عبادت و بندگي حلق كرديم. كتاب ابرار رابه دست راست نيكوكاران و كتاب فجار را به دست چپ بدكاران داديم. از براي آنها ثواب و عقاب نوشتيم. ان الابرار لفي نعيم و ان الفجار لفي جحيم. درستكاران در ناز و نعمت در بهشت و بدكاران در ناز و نقمت در دوزخ جاي مي‌گيرند.
انسان‌ها نيز به مدد منصب خداگونگي و مأموريت و رسالت الهي خود قادر به اراده و خلق مصنوعات و وضع قوانين ومقررات و انجام اعمال و ايجاد تشكيلات اجتماعي هستند. خصلت اجتماعي بودن انسان نيز باعث همگرايي، همسويي، همكاري و تشريك مساعي آنهادر امور زندگي است. ايجاد و تأسيس انجمن كتابداري و اطلاع‌رساني ايران نيز يكي از همان تشكيلات اجتماعي، گروهي و صنفي است كه پس از گذشت سالها انتظار و به دنبال يك ركورد و وقفه چند ساله و بعد از وقوع انقلاب عظيم و شكوهمند اسلامي مردم مسلمان و يكتا پرست ايران هميشه جاويدان و به همت فرزندان دانا و تواناي اين سرزمين و به اراده توانا و مصمم آنها و به دست استاتيد مدبر و دانشجويان ساعي و كتابداران پرتلاش و اطلاع‌رسانان آگاه و مسؤولين دلسوز ملت غيور ايراناسلامي بار ديگر جان گرفت و رسما و عملا فعاليتهاي خود را براساس آيين‌نامه‌ها و اساسنامه انجمن با پرداختن به علوم و فنون مربوط بهحوزه كتابداري واطلاع‌رساني و تحت اشراف وزارت علوم، فناوري و تحقيقات چندي است كه آغاز كرده است.
اين انجمن از هم اكنون در سيماي خود استعداد و استحقاق رشد و توانايي و بالندگي خود را در مسير نيلبه اهداف مورد نظر از طريق برگزاري جلسات، مجامع عمومي،‌ همايشها،‌ گردهمايي‌ها، سخنراني‌ها و انتشار خبرنامه،‌ بروشور و پوستر بروزداده است و شور و شوق خاصي را در ميان اين قشر يا صنف علمي- اجتماعي ايجاد كرده است و روز به روز نيز فراگيرتر و گسترده‌تر مي‌گردد.
اينك كتابداران و اطلاع‌رسانان براي خود تكيه‌گاه و بلندگو و سخن‌گوي بسيار مهم و قوي دست و پا كرده‌اند و اميد مي‌رود كه در حل مشكلات و معضلات علمي و صنفي آنها خدمات ارزنده‌اي صورت گيرد. مفهوم جديد كتابداري امروزه همان مقوله علوم اطلاع‌رساني است كه با اتكاءبه تكنولوژي و فن‌آوري روز در سرتاسر تمام تشكيلات دولتي و غير دولتي ريشه دوانده است و ضرورت و نياز به آن را از گذشته بيشتر عيان كرده است. در حال حاضر گردهم‌اوري و اتصال اين واحدها و ايجاد هماهنگي و هدايت آنها در ايران كار ساده‌اي نيست. اما اميدها و آرزوهايي را مي‌توان براي اين انجمن نوظهور برشمرد كه آينده و حيات آن نيزدر گرو توجه به اين موارد از جمله موارد زير مي‌باشد:
1- انجمن هرچه سريعتر در تمام استانها دفاتر و شاخه‌هاي خود را به همت دوستانو اعضاء در اسرع وقت تأسيس و آن را تقويت كند و گسترش دهد.
2- درمرحله اول تمام كتابداران رسمي و سنتي و كلاسيك و قديم و جديد را به نحو ممكن در عضويت انجمن درآورد.
3ـ به واحدها، سازمانها و پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني‌اي كه خود را جدا مي‌پندازند، توصيه شود تا بهنحوي به عضويت انجمن درآيند و همكاري لازم را داشته باشند.
4ـ نشريه انجمن يعني “خبرنامه“ هرچه پربارتر با مطالبي متنوع علمي و اميد دهنده و با كيفيت بهتر و حجم بيشتر تهيه و در دسترس اعضاء و عموماز جمله مسؤولين ذيربط قرار گيرد.
5ـ اميد است انجمن علاوه بر راهبردهاي علمي و فني، راهكارهاي نيل به اميال و نيات و نياز صنفي اعضاء را نيز به نحوي مد نظر قرار دهد. چون جامعه كتابداران و اطلاع‌رسانان با توجه به عده و عده خود يك قشر يا صنف گسترده و بزرگي هستند كه ناديده گرفتن يا اهميت ندادن به آنها خسران ملي و اجتماعي درپي دارد.
6ـ منابع درآمدهاي انجمن چه دولتي و چه غيردولتي در قالب قوانين مشخص گردد تا عوامل مالي و مادي نه تنها سد راه پيشرفت و ترقي انجمن نگردد بلكه به عنوان يك نيروي محركه قوي چرخهاي انجمن را رو به جلو به حركت درآورد.
7ـ اميد است و انتظار مي‌رود كه اين انجمن درآينده، پس از تحت پوشش درآوردن حوزه كتابداري واطلاع‌رسانيايران اسلامي،‌ فعاليتهاي فراملي، منطقه‌اي،‌ فرامنطقه‌اي و جهانينيز داشته باشد.
8ـ انجمن بهتر است مشوق تأسيس تشكيلات جديد در حوزه كتابداري چه در ايران و چه در خارج از ايران باشد و يا به گونه‌اي در تأسيس آنها مشاركت داشته باشد.
9ـ كميته‌هايي كه در درون انجمن و تشكيلات آن آمده و مطرح است هرچه سريعتر فعال و مأموريتها ووظايف آنها را عملي سازد و هدايت آنها را نيز به دست افراد و اعضاء لايق و شايسته و با كفايت كه از روي مسؤوليت و دلسوزي عمل مي‌كنند، بسپارد.
10ـ بهتر است انجمن در اسرع وقت دست به انتشار يك نشريه علمي به غير از خبرنامه بزند و مقالات علمي و فنون و كشفيات جديدرا از آن طريق نشر دهد و دسترسي آسان اعضاء را به مطالب علمي مورداعتماد فراهم آورد.
11ـ آينده انجمن در گرو رعايت و پرداختن به همه موارد مذكور در بالا و نيل به اهداف انجمن و همسويي، هماهنگي، همكاري،‌همدلي و اتفاق آراء دست‌اندر كاران مي‌باشد. بخش عظيمي از آيندة انجمن منوط به پرداختن به مسائل و مشكلات صنفي اعضاء‌ است. چنانچه اعضاء احساس حمايت و امنيت شغلي و تأمين اميال و خواسته‌هاي صنفي خود را از جانب انجمن از دست بدهند و حرمت و كرامت انساني آنهارعايت نشود، رشته همبستگي و پيوستگي موجود بين آنان و انجمن به علت از دست دادن انگيزه، شوق و علاقه نشست و شكسته و گاهي نيز كاملا گسسته خواهد شد.
12ـ نكته ديگري كه در سرنوشت و آينده انجمن و در توفيق و شكست‌ آن اثر مي‌گذارد همانا نحوة رفتار و تعالم سازماني افراد مسؤول در درون و برون انجمن است كه آن هم به ويژگيهاي فردي جاذبه و دافعه آنها بستگي دارد و بعضا يك سري مسائل رواني و اميالي وشخصيتي مثل جاه‌طلبي، فزون‌خواهي، حقه و حسد و خصلتهاي فردي و اجتماعي ديگر در ميان اعضاء و مسؤولين انجمن است كه عامل تفرقه و بريدگي و چند سويي مي‌شود و چنانچه اين پديده برطرف و جيران و تزكيه نشود همه مي‌دانند كه برابر يكي از اصول و قوانين فيزيك، برآيند چند نيروي مختلف الجهت نيز هميشه صفر و سكون است. والسلام.